Hürmüz Boğazı, İran'ın boğazına mı dönüşüyor?

İran ile Umman'ın, yaklaşık beş aydır devam eden Hürmüz Boğazı krizini sona erdirecek ve dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından birinde deniz trafiğini yeniden başlatacak bir anlaşmaya yakın olduğu öne sürüldü.

The New York Times'ın İranlı yetkililere dayandırdığı haberine göre, taraflar boğazın yönetimi ve gemi geçişlerini düzenleyecek yeni bir sistem üzerinde uzlaşma aşamasına geldi.

İddialar, ABD Başkanı Donald Trump'ın hafta sonu İran'a yönelik planlanan saldırıları askıya aldığını açıklaması ve müzakerelerin yeniden başlayacağını duyurmasının ardından gündeme geldi.

Yeni deniz koridorları planlanıyor

Habere göre masadaki plan, Hürmüz Boğazı'nda biri İran karasularından, diğeri ise Umman karasularından geçen iki ayrı deniz koridoru oluşturulmasını öngörüyor.

İranlı yetkililer, gemilerin Basra Körfezi'ne girişte İran rotasını kullanacağını, çıkışta ise Umman güzergâhından ilerleyeceğini belirtiyor. Bu modelin uygulanması halinde Tahran'ın Körfez'e giriş yapan gemiler üzerinde önemli ölçüde denetim sahibi olacağı ifade ediliyor.

Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili ise gemilerin Körfez'den çıkışta iki ülke arasındaki ortak deniz şeridini kullanacağını, Umman makamlarının çıkış izni vermeden önce İran'ı bilgilendireceğini söyledi.

Geçiş ücreti yerine hizmet bedeli

İddialara göre İran, boğazdan geçen gemilerden doğrudan geçiş ücreti almayacak.

Bunun yerine çevre koruma, arama-kurtarma faaliyetleri ve deniz güvenliği gibi hizmetler karşılığında ücret tahsil edilmesi planlanıyor. Elde edilecek gelirlerin ise İran ile Umman arasında eşit şekilde paylaşılması öngörülüyor.

Umman ile Körfez ülkeleri ve ABD, uzun süredir Hürmüz Boğazı'nda zorunlu geçiş ücretlerine karşı çıkıyor. Geçtiğimiz ay Umman'ın, Malakka Boğazı modeline benzer şekilde gemi şirketlerinin gönüllü katkı payı ödeyebileceği bir uzlaşma önerisi sunduğu, bu formülün İngiltere ve bazı Avrupa ülkeleri tarafından da değerlendirildiği belirtiliyor.

Bölgesel yönetim önerisi gündemde değil

Haberde daha önce Umman tarafından gündeme getirilen ve Körfez ülkelerinin de yönetime dahil edilmesini öngören çok taraflı yönetim modeline yer verilmedi.

İran, geçen ay yaptığı açıklamalarda Hürmüz Boğazı'nın yönetiminde yalnızca Umman ile birlikte hareket etmeyi istediğini belirtmiş ve diğer Körfez ülkelerinin sürece katılmasına karşı çıkmıştı.

ABD iddialara mesafeli yaklaşıyor

Anlaşmaya ilişkin bugüne kadar kamuoyuna yansıyan bilgilerin tamamı İranlı yetkililerin açıklamalarına dayanırken, Umman yönetimi iddiaları henüz doğrulamadı ya da yalanlamadı.

New York Times'a konuşan bir ABD'li yetkili ise İran tarafının aktardığı bilgilerin "gerçeği yansıtmadığını" belirterek, Washington'un Tahran'a Hürmüz Boğazı üzerindeki gemi trafiğini kontrol etme yetkisi veya geçiş ücreti alma hakkı tanıyacak herhangi bir anlaşmayı kabul etmeyeceğini söyledi.

ABD'li yetkililere göre İran'ın boğaz üzerindeki fiili kontrolünü artıracak bir düzenleme, Washington açısından önemli bir stratejik geri adım olarak değerlendiriliyor ve Trump yönetiminin böyle bir anlaşmayı siyasi olarak savunmasının zor olacağı ifade ediliyor.

Kaynak: Mepa News, The New Arab