İran bir kez daha ABD ile müzakere iddialarını yalanladı
Trump İran’ın gizlice anlaşma aradığını öne sürerken, Tahran yalnızca arabulucular üzerinden mesaj alışverişi yapıldığını açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, yaklaşık dört haftadır süren savaşın sona ermesi için İran’ın “anlaşma yapmaya istekli” olduğunu savundu. Tahran ise Washington’la müzakere yürütüldüğü iddialarını reddetti.
Trump, Washington’da katıldığı bir etkinlikte İranlı liderlerin gizlice görüşmeler yürüttüğünü öne sürerek, “Anlaşma yapmak için çok istekliler, ancak bunu söylemekten korkuyorlar” dedi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise devlet televizyonuna verdiği röportajda ABD ile doğrudan görüşme yapılmadığını, yalnızca arabulucular aracılığıyla mesaj alışverişi gerçekleştiğini belirtti.
Arakçi, “Dost ülkeler aracılığıyla mesaj iletilmesi ve bizim de tutumumuzu bildirmemiz müzakere veya diyalog değildir” ifadelerini kullandı.
ABD’nin İran’da kiminle temas kurduğu netlik kazanmazken, savaşın başından bu yana çok sayıda üst düzey yetkilinin öldüğü biliniyor. İran lideri Ali Hamaney çatışmanın ilk gününde düzenlenen saldırıda öldürülmüş, yerine oğlu Mücteba Hamaney geçmişti.
Küresel etkiler büyüyor
Çatışmanın etkileri bölgeyi aşarak küresel ekonomiyi sarsmaya devam ediyor. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın büyük oranda kapalı olması, dünya genelinde yakıt sıkıntısı ve fiyat artışlarına yol açtı.
Havayollarından gıda perakendecilerine kadar birçok sektör yükselen maliyetler ve tedarik zinciri sorunlarıyla karşı karşıya kalırken, bazı ülkeler COVID-19 döneminde uygulanan destek paketlerini yeniden gündeme alıyor.
Dünya Gıda Programı, savaşın haziran ayına kadar sürmesi halinde on milyonlarca kişinin akut açlık riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
ABD’nin teklif planı ve askeri baskı
İsrailli kaynaklara göre Pakistan üzerinden İran’a iletilen 15 maddelik ABD planı, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ortadan kaldırılması, nükleer zenginleştirmenin durdurulması, balistik füze programının sınırlandırılması ve bölgesel müttefiklere (vekil güçlere) finansal desteğin kesilmesini içeriyor.
Beyaz Saray planın ayrıntılarını açıklamazken, anlaşma sağlanmaması halinde saldırıların yoğunlaşabileceği tehdidinde bulundu.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, “Askeri olarak yenildiklerini anlamazlarsa daha sert şekilde vurulacaklar” dedi.
İsrailli yetkililer ise İran’ın bu şartları kabul edeceğine dair şüphelerini dile getirdi. Tahran’ın ayrıca olası bir ateşkes anlaşmasına Lübnan’ın da dahil edilmesini istediği bildirildi.
Piyasalarda dalgalanma sürüyor
Ateşkes beklentisiyle yükselen küresel borsalar yeniden düşüşe geçerken petrol fiyatları da tekrar yükselişe geçti.
Öte yandan bölge genelinde saldırılar devam ediyor. İsrail ordusu İran’daki altyapı hedeflerine yönelik geniş çaplı bir saldırı dalgasını tamamladığını açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Amiral Brad Cooper, İran içinde 10 binden fazla hedefin vurulduğunu ve ülkenin dış operasyon kapasitesinin ciddi şekilde sınırlandığını söyledi. Cooper, İran’ın büyük deniz platformlarının yüzde 92’sinin imha edildiğini ve füze-İHA saldırı oranlarının yüzde 90’dan fazla azaldığını ifade etti.
Pentagon’un, olası bir kara harekatı seçeneği için Körfez bölgesine binlerce hava indirme askeri göndermeyi planladığı bildirildi.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise çatışmanın geniş çaplı bir savaşa dönüşme riskine dikkat çekerek taraflara gerilimi düşürme çağrısı yaptı.
Guterres, “Dünya daha büyük bir savaşın eşiğinde. Tırmanma merdivenini değil, diplomasi merdivenini tırmanma zamanı” dedi.
Kaynak: Mepa News, Al Jazeera
