İran, Irak hükümeti ile Şii milisler arasındaki gerilimi düşürmeye çalışıyor: İsmail Kani Bağdat'ta
İran Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kani'nin Bağdat ziyareti, Irak hükümeti ile Ketaib Hizbullah arasındaki gerilimin tırmandığı ve silahsızlanma tartışmalarının yoğunlaştığı dönemde gerçekleşti.
İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kani'nin Bağdat ziyareti, Irak hükümeti ile İran destekli Ketaib Hizbullah arasındaki gerilimi düşürme girişimi olarak değerlendiriliyor.
Ziyaret, Bağdat yönetiminin Şii milis grupları silahsızlandırma çabalarının yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kani'nin, Irak hükümeti ile İran destekli silahlı grup Ketaib Hizbullah arasında tırmanan gerilimi kontrol altına almak amacıyla Bağdat'a gittiği bildirildi.
Al Arabiya English'in salı günü ismi açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı habere göre Kani, pazartesi günü Bağdat'a ulaşan İran heyetine başkanlık etti. Heyetin Iraklı yetkililer ve silahlı grupların liderleriyle görüştüğü belirtildi.
Kaynaklar, ziyaretin temel amacının Irak hükümeti ile Ketaib Hizbullah arasındaki anlaşmazlığı yatıştırmak olduğunu aktardı. Görüşmelerin içeriği veya taraflar arasında herhangi bir uzlaşmaya varılıp varılmadığı konusunda ise ayrıntı paylaşılmadı.
Bağdat ile Ketaib Hizbullah arasında gerilim tırmanıyor
Kani'nin ziyareti, Irak Başbakanı Ali Zeydi yönetiminin İran'la bağlantılı silahlı grupların askeri kapasitesini devlet kontrolüne alma girişimlerinin yeni bir aşamaya ulaştığı sırada gerçekleşti.
Bağdat yönetimi, başkent Bağdat'ın yaklaşık 50 kilometre güneyindeki Babil vilayetinde bulunan ve Ketaib Hizbullah'ın güçlü olduğu Curf es Sahr bölgesinde petrol kaçakçılığı iddialarına yönelik bir soruşturma başlattı. Soruşturma kapsamında dokuz üst düzey güvenlik ve petrol sektörü yetkilisi görevden alındı, haklarında adli işlem başlatılması kararlaştırıldı.
Irak hükümeti, bölgede petrol boru hatlarına müdahale edildiğini ve kaçakçılık faaliyetlerinin tespit edildiğini açıklarken Ketaib Hizbullah suçlamaları reddetti. Grup, soruşturmanın silahlarını bırakmaya zorlamak amacıyla yürütülen bir baskı girişimi olduğunu savundu.
Başbakan Zeydi, güvenlik güçlerine Curf es Sahr'a girmek üzere hazırlık yapmaları ve bölgeye takviye birlikler sevk etmeleri talimatını verdi. Irak makamlarının açıklamalarına göre silahlı gruba bölgeden çekilmesi için 20 Kasım Cuma akşamına kadar süre tanındı.
The National'ın 17 Kasım tarihli haberine göre Irak'taki Şii siyasi partileri ve parlamenter grupları bir araya getiren Koordinasyon Çerçevesi liderleri, hükümet ile Ketaib Hizbullah arasındaki krizi ele almak üzere yaptıkları toplantıda ortak bir tutum belirleyemedi. Bazı siyasi aktörler aşamalı bir devir teslimi savunurken Başbakan Zeydi'nin sınırlı bir askeri operasyon seçeneğini gündemde tuttuğu bildirildi.
İran, Şii milislerin tasfiyesini önlemeye çalışıyor
Kudüs Gücü, İran'ın Orta Doğu'daki müttefik silahlı gruplarla ilişkilerinde uzun süredir merkezi bir rol oynuyor. Ketaib Hizbullah da Tahran rejimi ve Devrim Muhafızları ile yakın ilişkileri bulunan, Irak'ın en güçlü silahlı gruplarından biri olarak öne çıkıyor.
İran'ın Bağdat üzerindeki siyasi ve askeri nüfuzu, ülkedeki silahlı grupların geleceğine ilişkin tartışmaların önemli boyutlarından birini oluşturuyor. ABD ise Irak hükümetinden İran destekli grupların bağımsız askeri yapılanmalarını sona erdirmesini ve silahları devletin kontrolüne almasını istiyor.
Irak yönetiminin silahsızlandırma girişimi, bütün Haşdi Şabi yapılanmasının dağıtılmasından ziyade, devlet kurumlarından bağımsız hareket eden silahlı grupların komuta zincirlerinin ve askeri kapasitelerinin sınırlandırılmasını hedefliyor. Ancak Ketaib Hizbullah ve Nuceba Hareketi gibi gruplar silahlarını teslim etmeye karşı çıkıyor.
Irak Başbakanı'nın danışmanı Yusuf ed Düneynevi, 12 Kasım'da The National'a yaptığı açıklamada silahsızlandırma konusunda 2026 yılı içinde anlaşmaya varılmasının beklenmediğini, sürecin aşamalı biçimde yürütülmesinin ve silahların devlet kontrolüne alınması için 30 Haziran 2027 tarihinin hedeflenmesinin planlandığını söylemişti.
Kani'nin Bağdat ziyareti, Tahran'ın Irak'taki müttefiklerini korurken hükümetle doğrudan bir çatışmanın önüne geçmeye çalıştığı şeklinde değerlendirilebilir. Bununla birlikte ziyaretin silahsızlanma sürecinde bir uzlaşma sağladığına veya Ketaib Hizbullah'ın tutumunu değiştirdiğine ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.
Irak'ta hükümet ile Şii milis gruplar arasındaki anlaşmazlığın yalnızca silahların kimin kontrolünde olacağı meselesiyle sınırlı olmadığı görülüyor. Curf es Sahr'daki ekonomik faaliyetler, güvenlik kurumları üzerindeki nüfuz mücadelesi ve İran'ın ülkedeki etkisi de krizin temel başlıkları arasında yer alıyor.
Kaynak: Mepa News
