İran: Yedi şart yerine getirilmeden Hürmüz Boğazı açılmayacak

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD'nin arabulucular üzerinden Tahran'a yeni teklifler ilettiğini belirterek, Washington'un İran'ın şartlarını kabul etmemesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmayacağını söyledi.

Galibaf, ABD'nin kamuoyuna yönelik açıklamalarında farklı mesajlar verdiğini, buna karşın son dönemde arabulucular aracılığıyla bazı teklifler sunduğunu belirtti. İranlı Meclis Başkanı, Washington'un "zamanı uzatma ve tek taraflı talepleri dayatma" döneminin sona erdiğini anlaması gerektiğini savundu.

İran'ın tutumunun açık olduğunu belirten Galibaf, Hürmüz Boğazı'nın İslamabad Mutabakatı'nda yer alan yedi şart yerine getirilmeden yeniden açılmayacağını ifade etti. İran Meclis Başkanı ayrıca Tahran'ın büyük politika ve ulusal güvenlik kararlarını ABD'li yetkililerin sosyal medya paylaşımları veya günlük açıklamalarına göre belirlemediğini söyledi.

Galibaf, İran'ın kararlarını Washington'ın söylemlerinden ziyade "karşı tarafın gerçek davranışları ve attığı adımlar" üzerinden şekillendirdiğini belirtti.

Açıklamalar İran'ın yarı resmi Fars haber ajansında yayınlandı.

İran'ın Hürmüz şartları

İran'ın sözünü ettiği şartlar, Haziran ayında ABD ile İran arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda hazırlanan İslamabad Mutabakatı'na dayanıyor.

Mutabakat metninde tarafların tüm cephelerde askeri operasyonları sona erdirmesi, birbirlerinin egemenliğine saygı göstermesi ve nihai bir anlaşma için müzakereleri sürdürmesi öngörülüyor.

Belgede ayrıca ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması ve İran çevresindeki askeri varlığını azaltması, İran'ın ise ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlaması öngörülüyor.

Mutabakatın diğer önemli maddeleri arasında İran'ın ekonomik yeniden yapılanması için bölgesel ortaklarla birlikte en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlanması ve ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları belirlenen takvim çerçevesinde kaldırması bulunuyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de eylül ayında yaptığı açıklamada, Tahran'ın ABD'den istediği şartların yeni olmadığını ve İslamabad Mutabakatı'nda yer alan hükümlerden ibaret olduğunu söylemişti. Arakçi, Washington'ın şartları kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yedi gün içinde yeniden açılabileceğini belirtmişti.

Washington'un yanıtı arabulucular üzerinden iletildi

İran'ın açıklaması, ABD ile İran arasında arabulucular üzerinden yürütülen son temasların ardından geldi.

Reuters'ın 30 Eylül tarihli haberine göre Arakçi, Katar'ın Doha'daki arabuluculuğu üzerinden ABD'nin İran'ın yedi günlük güven artırıcı planına ilişkin geri bildirimini aldı. Görüşmelerin temel başlıklarından biri, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için İran ve ABD'nin hangi adımları hangi sırayla atacağı oldu.

Tahran, boğazın açılmasını ABD'nin öncelikle kendi yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlarken Washington'un temel öncelikleri arasında Hürmüz'de serbest ve güvenli deniz ulaşımının yeniden sağlanması yer alıyor.

Bu nedenle taraflar arasındaki görüşmelerde temel anlaşmazlığın yalnızca nihai hedefler değil, hangi tarafın önce adım atacağı ve İran'ın taleplerinin hangi sırayla uygulanacağı olduğu görülüyor.

Galibaf: ABD'nin söylemlerine göre hareket etmiyoruz

Galibaf, Washington yönetiminin İran'a yönelik askeri tehditleri ekonomik ve güvenlik baskısıyla birlikte artırdığını savundu.

ABD'li yetkililerin aynı gün içerisinde dahi birbirinden farklı mesajlar verdiğini ileri süren Galibaf, Washington'un bir gün müzakere ve anlaşmadan söz ederken başka bir gün çatışma ve yıkımla tehdit ettiğini, daha sonra ise arabuluculuk ve uzlaşma mesajları verdiğini söyledi.

İran'ın makro politikalarının ve ulusal güvenlik kararlarının ABD'li yetkililerin günlük açıklamalarına göre değişmeyeceğini belirten Galibaf, Tahran'ın karşı tarafın söylemlerinden ziyade fiili davranışlarını esas aldığını ifade etti.

Bu açıklama, Galibaf'ın eylül ayında yaptığı ve İran'ın mesajları ile şartlarının arabulucular üzerinden ABD'ye açık şekilde iletildiğini söylediği açıklamalarla da paralellik taşıyor.

Hürmüz krizi devam ediyor

Hürmüz Boğazı, İran ile ABD arasındaki çatışmanın en önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. İran'ın boğazdaki geçişleri kısıtlaması küresel enerji taşımacılığını etkilerken, Washington boğazın yeniden normal ticari trafiğe açılmasını müzakerelerin temel unsurlarından biri olarak görüyor.

İran ise boğazın açılmasını yaptırımların kaldırılması, askeri baskının sona erdirilmesi ve ekonomik yaptırımların hafifletilmesi gibi kendi taleplerinin yerine getirilmesine bağlıyor.

Son açıklamalar, taraflar arasında arabulucular üzerinden temasların sürdüğünü ancak Tahran'ın Hürmüz konusunda geri adım atmadığını gösteriyor. İran'ın pozisyonuna göre ABD'nin İslamabad Mutabakatı kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi, Hürmüz'ün yeniden açılması için ön koşul olmaya devam ediyor.

Kaynak: Mepa News