İran'da Ali Laricani'nin yerine geçen Muhammed Zülkadir kimdir?

İran, geçen hafta İsrail ve ABD'nin düzenlediği hava saldırısında ölen Ali Laricani’nin yerine, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği görevine Muhammed Bakır Zülkadir’i atadı.

İran siyasi sistemindeki en kritik güvenlik makamlarından biri olarak görülen bu göreve getirilen Zülkadir, ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının sürdüğü ve iç güvenlik risklerinin arttığı bir dönemde görevi devraldı.

Eski Devrim Muhafızları Ordusu komutanlarından olan Zülkadir, 1979 İslam Devrimi sonrası kurulan ilk nesil Devrim Muhafızları kadroları arasında yer alıyor. İran-Irak Savaşı’nda görev yapan Zülkadir, Devrim Muhafızları’nda Genelkurmay Başkanlığı ve Komutan Yardımcılığı gibi üst düzey görevlerde bulundu.

Son olarak 2023’ten bu yana Düzenin Maslahatı Teşhis Konseyi’nde genel sekreterlik görevini yürüten Zülkadir, askeri, siyasi ve yargı alanındaki deneyimi nedeniyle ülkenin güvenlik karar mekanizmasında etkili isimlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlar, Zülkadir'in atanmasının yalnızca mevcut savaşa verilen ani bir tepki olmadığını, Laricani’nin ardından böylesine hassas bir görevi üstlenebilecek isim arayışının daha önce başladığını belirtiyor.

Yeni lider Mücteba Hamaney’e yakınlığıyla bilinen Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi başkanlığı, hem stratejik güvenlik politikalarının koordinasyonunu hem de dış politika ve müzakere süreçlerini yönlendirme açısından kritik önemde bir kurum.

Uzmanlara göre sertlik yanlısı çevreler, güçlü askeri geçmişi nedeniyle Zülkadir’i ülkenin savaş koşullarında güvenliği yönetmek için daha uygun bir isim olarak görüyor.

İran genelinde hava saldırılarının sürmesi, yüzlerce kişinin “yabancı unsurlarla işbirliği” suçlamasıyla gözaltına alınması ve Hürmüz Boğazı’nda devam eden gerilim, Zülkadir’in göreve başladığı ilk dönemde karşılaşacağı başlıca zorluklar arasında yer alıyor.

Analistler, Zülkadir’in olası ABD-İran müzakerelerinde de kilit rol oynayacağını ve herhangi bir anlaşmanın onun onayı olmadan ilerlemesinin zor olduğunu belirtiyor.

Muhammed Zülkadir kimdir?

1954 yılında ülkenin güneyindeki Fesa kentinde doğan Muhammed Bakır Zülkadir, İran siyasetinde sertlik yanlısı çizgisiyle bilinen İslami Devrim Güçleri Halk Cephesi’nin seçim karargâhının başkanlığını yaptı.

Tahran Üniversitesi’nde ekonomi alanında lisansüstü eğitim alan Zülkadir, 1979’daki devrim öncesinde, devrim sonrası Devrim Muhafızları’nda yer alacak isimlerle birlikte dönemin silahlı gruplarından Mansurun hareketiyle bağlantılıydı.

Ailesi de İran siyasetinde etkin roller üstlenmiş isimlerden oluşuyor. Eşi Sıdıka Begüm Hicazi, Kadın ve Aile İşleri Genel Müdürlüğü görevinde bulunurken, damadı Kazım Garibabadi ise Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) nezdinde İran’ı temsil eden diplomatlar arasında yer almaktaydı.

Zülkadir, 1980’li yılların başında Devrim Muhafızları’na katıldı ve teşkilat içinde çeşitli görevler üstlendi. Yargı sisteminde stratejik işler, sosyal güvenlik ve suç önleme alanlarında bakan yardımcılığı düzeyinde görev yapan Zülkadir, Mahmud Ahmedinejad döneminde İçişleri Bakan Yardımcısı olarak da görev yaptı.

2007’de Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde Besic milislerinden sorumlu başkan yardımcılığı görevine getirildi. 2022’den bu yana ise Meclis ile Anayasayı Koruyucular Konseyi arasındaki anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapan Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi’nin sekreterliğini yürütüyordu.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın kararnamesi ve Mücteba Hamaney’in onayıyla göreve getirilen Zülkadir’in, Hamaney gibi Devrim Muhafızları’na yakın sertlik yanlısı çizgide yer aldığı değerlendiriliyor.

1980’lerdeki İran-Irak Savaşı’nda görev yapan Zülkadir, askeri, güvenlik ve yargı kurumlarında onlarca yıla yayılan tecrübesiyle öne çıkıyor.

İran’ın ABD ile müzakere iddialarını reddettiği ve bölgedeki enerji altyapılarına yönelik baskıyı artırmaya çalıştığı kritik bir dönemde göreve gelen Zülkadir’in, Tahran’ın güvenlik politikalarının şekillenmesinde kilit rol oynaması bekleniyor.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera