İsrail'de dengeler değişiyor: Trump, Netanyahu'ye seçim desteği verecek mi?

ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki ilişkiler, İsrail'de yaklaşan seçimler öncesinde yeni bir sınavdan geçiyor.

Netanyahu'nun kamuoyu yoklamalarında koalisyon kurmak için gereken çoğunluğun gerisinde kalması, Trump'ın ise henüz kendisine açık destek vermemesi dikkat çekiyor.

Netanyahu ile Trump'ın iki hafta önce Oval Ofis'te gerçekleştirdiği görüşmede ABD Başkanı'nın İsrail Başbakanı'na 27 Ekim'deki seçimler öncesinde kamuoyu yoklamalarında nasıl durumda olduğunu sorduğu aktarıldı. Görüşme sırasında Netanyahu'nun danışmanlarından biri araya girerek "Kazanıyor" yanıtını verdi. Ancak mevcut anketler bu tabloyu doğrulamıyor.

Netanyahu çoğunluktan uzak

Mevcut kamuoyu yoklamalarına göre Netanyahu liderliğindeki koalisyonun 49 ila 53 sandalye arasında kalması bekleniyor. Bu sayı, mevcut koalisyonun sahip olduğu 68 sandalyenin ve hükümet kurmak için gereken 61 sandalyenin oldukça altında.

Muhalefet partilerinin ise anketlerde 67 ila 70 sandalye arasında destek topladığı belirtiliyor. Netanyahu'nun başlıca rakiplerinden eski İsrail Genelkurmay Başkanı Gadi Eizenkot da kamuoyu yoklamalarının çoğunda daha yüksek beğeni oranlarına sahip.

Bununla birlikte Netanyahu açısından seçimden birinci çıkmak tek hedef değil. Asıl strateji, muhalefetin Arap partilerinin desteğine ihtiyaç duymadan hükümet kurabileceği 61 sandalyeye ulaşmasını engellemek olabilir.

Bu senaryoda iki taraf da hükümet kuramazsa Netanyahu, yeni bir seçim yapılıncaya kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürebilir. Mevcut tablo, böyle bir ihtimalin göz ardı edilemeyeceğine işaret ediyor.

Trump ile Netanyahu arasındaki mesafe açılıyor

Trump'ın Netanyahu'ya seçim desteği verip vermeyeceği de giderek daha önemli bir soru haline geliyor. İran savaşı sırasında Trump'ın Netanyahu'yu destekleyeceği yönünde beklentiler güçlüydü. Trump aynı dönemde Netanyahu'nun hakkındaki yolsuzluk davasının sona ermesi için affedilmesi gerektiğini de savunmuştu.

Ancak savaşın uzamasıyla birlikte iki liderin dış politika hedefleri ve siyasi çıkarları arasındaki farklılıkların daha görünür hale geldiği belirtiliyor. İran'ın yanı sıra Gazze, Lübnan ve Suriye politikalarında da Washington ile Tel Aviv arasındaki görüş ayrılıkları son aylarda belirginleşti.

ABD'li yetkililere göre Trump, Netanyahu'yu kişisel olarak sevmesine rağmen İsrail Başbakanı'nın bazı kararlarından ve politikalarından rahatsız. Trump'ın yakın zamanda Netanyahu hakkında, "Bibi kendi kendisinin en büyük düşmanı" değerlendirmesini yaptığı aktarılıyor.

Gazze planı yeni kırılma noktası

İki lider arasındaki son gerilimlerden biri Netanyahu'nun Trump'ın Gazze için hazırladığı ve Hamas'ın silahsızlandırılmasını da içeren "Barış Kurulu" planını kamuoyu önünde reddetmesi oldu.

Beyaz Saray ise Netanyahu'nun açıklamasını doğrudan bir politika değişikliği olarak değil, seçim dönemine özgü siyasi bir hamle olarak değerlendiriyor. ABD'li bir yetkili, Washington'ın Netanyahu'nun iç siyasi ihtiyaçlarını anladığını ancak Gazze'deki saldırıların sınırlandırılması başta olmak üzere ABD'nin taleplerine uymasını beklediğini söyledi.

Öte yandan Netanyahu'nun Trump'ın özel temsilcisi ve damadı Jared Kushner ile yaptığı telefon görüşmesinde plana bir şans verme sözü verdiği ve Gazze'deki saldırıları azaltarak silahsızlandırma sürecinin başlamasına imkan tanıyacağı belirtildi.

Bu görüşmenin ardından İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının önemli ölçüde azaldığı ve İsrail ordusunun anlaşma kapsamında konuşlanması öngörülen Sarı Hat'a geri çekildiği ifade edildi. Kushner'ın gelecek hafta İsrail'e giderek Netanyahu ve diğer yetkililerle Gazze planını görüşmesi bekleniyor.

İsrail muhalefetinden Trump'a mesaj

Netanyahu'nun siyasi rakipleri ise Trump'ın seçimlerde mevcut başbakana destek vermesinden endişeli. Gadi Eizenkot'un yanı sıra eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid'in Trump ve çevresindeki isimlere dolaylı kanallar üzerinden mesaj göndererek ABD Başkanı'ndan tarafsız kalmasını istediği aktarılıyor.

Bu temasların ortak dostlar, bağışçılar ve siyasi bağlantılar üzerinden gerçekleştirildiği belirtiliyor.

Trump'ın Netanyahu'ya henüz açık destek vermemesinin nedenlerinden biri de İsrail Başbakanı'nın anketlerdeki zayıf konumu olabilir. ABD'deki bazı kaynaklara göre Netanyahu'nun seçim performansına ilişkin belirsizlik, Trump'ın İsrail siyasetinde açık şekilde taraf olmasını şimdilik frenliyor.

Trump'ın İsrail'deki desteği de geriliyor

Trump, İsrail'de halen güçlü bir popülariteye sahip olsa da son üç ayda kamuoyu desteğinde gerileme yaşadığı belirtiliyor. Özellikle İran'la yapılan anlaşma ve Trump'ın savaşın ardından çatışmaların yeniden tırmanmasına rağmen savaştan uzaklaşması İsrail kamuoyunda tepkiye neden oldu.

İsraillilerin ayrıca Trump'ın İran, Gazze, Suriye ve Lübnan'daki İsrail operasyonlarına getirdiği kısıtlamalardan rahatsız olduğu aktarılıyor.

Trump'a son haftalarda dört kez Netanyahu'yu destekleyip desteklemediği soruldu. Ancak ABD Başkanı her defasında açık bir destek vermekten kaçındı. Trump Netanyahu'yu "savaş zamanı için büyük bir başbakan" olarak nitelendirse de bu ifadeyi kullanırken geçmiş zaman kipine başvurması dikkat çekti.

Seçim, Trump'ın Ortadoğu planını da etkileyebilir

İsrail'deki seçimler yalnızca Netanyahu'nun siyasi geleceğini değil, Trump yönetiminin Ortadoğu politikalarının geleceğini de yakından ilgilendiriyor.

Washington yönetimi İran'la ilişkilerde mevcut belirsizliği aşmayı, Gazze planını ilerletmeyi, İsrail-Lübnan görüşmelerinde sonuç almayı ve İsrail-Suriye arasında bir güvenlik anlaşmasına ulaşmayı hedefliyor.

Trump'ın en önemli hedeflerinden biri ise İsrail ile Suudi Arabistan arasında tarihi bir normalleşme anlaşması sağlamak.

Beyaz Saray, 2019'da İsrail'de yaşanan siyasi krizin üç seçim yapılmasına ve Washington'ın Ortadoğu diplomasisinde yaklaşık bir yıl kaybetmesine benzer bir tablonun tekrarlanmasını istemiyor.

Bu nedenle Trump açısından Netanyahu'ya verilecek açık bir seçim desteğinin yalnızca İsrail iç siyasetiyle sınırlı kalmayacağı, Washington'ın önümüzdeki iki yıldaki Ortadoğu gündeminin şekillenmesinde de belirleyici olabileceği değerlendiriliyor.

Kaynak: Mepa News, Axios