İsrail'de kayıp Yemenli çocuklar dosyası yeniden açıldı

İsrail'de 1950'li yıllarda çoğunluğu Yemen kökenli ailelerin çocuklarının kaybolmasına ilişkin tartışmalı dosya yeniden gündeme geldi. İsrail basınında yer alan bir araştırma, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulan inceleme komisyonunun herhangi bir sonuca ulaşmadan sessizce kapatıldığını ortaya koydu.

Dosyanın sembol isimlerinden biri olan Tsarom ailesinin hikayesine göre, Yemen'in başkenti Sana'dan göç eden aileye, 1950'lerde doğan bebekleri Ziona'nın hastanede öldüğü bildirildi. Ancak yıllar sonra resmi kayıtlarda çocuğun hayatta olduğunun ortaya çıktığı ve varlıklı bir aile tarafından evlat edinildiğinin anlaşıldığı öne sürüldü.

İsrail'deki sivil toplum kuruluşu Amram'ın arşivlerinde benzer binlerce vaka bulunduğu belirtiliyor. Kayıp çocukların büyük bölümünün Yemen, Kuzey Afrika ve Balkan kökenli Yahudi ailelere mensup olduğu ifade ediliyor.

İsrail Sağlık Bakanı Moşe Arbel tarafından 2023 yılında kurulan komisyonun amacı, sağlık sisteminin çocukların kaybolmasındaki olası rolünü incelemekti. Ancak komisyonun çalışmalarını tamamlayamadan kapatıldığı bildirildi.

Komisyonun kurulmasına zemin hazırlayan 2021 tarihli bir iç raporda, sağlık sisteminin ayrımcı uygulamalara karıştığı, bazı çocukların ailelerinden ayrılarak evlatlık verildiği ve ailelere gerçeği yansıtmayan ölüm bildirimleri yapıldığı yönünde tespitler yer aldığı aktarılmıştı.

Raporda ayrıca ailelerin onayı olmadan tıbbi deneyler yapıldığı ve çocukların naaşları üzerinde incelemeler gerçekleştirildiğine dair iddialar da bulunuyordu.

Raporu hazırlayan isimlerden Prof. Itamar Grotto, dosyada hâlâ şeffaf davranılmadığını belirterek, "Bu olayın üzeri örtülmeye çalışılıyor. Temel sorun, sağlık sisteminin dönemin şartlarında ayrımcı bir şekilde hareket etmiş olmasıdır" ifadelerini kullandı.

Sağlık Bakanlığı ise komisyonun konuyu kapsamlı şekilde araştırabilecek imkânlara sahip olmadığını ve daha önceki resmi soruşturmaların sonuçlarını aşacak yeni verilere ulaşamayacağını savundu.

Yaklaşık 2 bin çocuk kayboldu

Tartışmaların odağındaki olaylar, İsrail'in kuruluş yıllarında Yemenli Yahudilerin "Sihirli Halı Operasyonu" kapsamında bölgeye taşınmasının ardından yaşandı.

Hak savunucuları ve aileler, yaklaşık 2 bin çocuğun ölüm bildirimi yapılarak ailelerinden koparıldığını ve başka ailelere verildiğini öne sürüyor. İsrail ise yıllar içinde çeşitli soruşturmalar yürütse de çocukların sistematik şekilde kaçırıldığı yönündeki iddiaları resmen kabul etmedi.

İsrail hükümeti 2021 yılında mağdur ailelere yaklaşık 162 milyon şekellik tazminat programı açıklamıştı. Ancak programın resmi özür içermemesi ve tazminat alan ailelerin dava haklarından vazgeçmelerini şart koşması eleştirilmişti.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera