İsrail'in Sırp milliyetçisi Milorad Dodik'e desteği Bosna ve Balkanlar'ı tehdit ediyor

Bosna Hersek'te hafta sonu düzenlenen genel seçimlerde Sırp milliyetçisi Milorad Dodik'in liderliğini yaptığı Bağımsız Sosyal Demokratlar Birliği (SNSD) önemli kazanımlar elde ederken, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın Dodik ve partisine yönelik tebrik mesajı iki ülke arasındaki siyasi yakınlaşmayı yeniden gündeme taşıdı.

Dodik seçimlerde herhangi bir makam için aday olmadı. Ancak SNSD'nin seçimlerde elde ettiği sonuç ve Dodik'in müttefiki Željka Cvijanović'in Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi'nin Sırp üyesi olarak yeniden seçilmesi, Dodik'in Bosna Sırp Cumhuriyeti'ndeki siyasi etkisini koruduğunu gösterdi.

Ön sonuçlara göre Cvijanović, Sırp üye için kullanılan oyların yüzde 55'inden fazlasını aldı. SNSD'nin Bosna Sırp Cumhuriyeti başkanlığı için gösterdiği Savo Minić de seçimi önde tamamladı.

Saar'dan Dodik'e seçim tebriği

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, seçimlerin ardından yaptığı açıklamada Dodik, Cvijanović ve SNSD'yi "dostlarımız" olarak nitelendirerek seçim başarısını kutladı.

Saar, Dodik'in liderliği ve politikalarının Bosna Sırp Cumhuriyeti'de güçlü bir güvenoyu aldığını belirterek İsrail ile bölge arasındaki ilişkilerin ve ikili iş birliğinin daha da güçlendirilmesini beklediğini söyledi.

Saar ayrıca Hırvat üye olarak seçilen Darijana Filipović'i de kutladı ancak Boşnak üye Denis Bećirović için benzer bir mesaj yayınlamadı.

Saar'ın mesajı, Bosna Hersek'teki siyasi aktörler arasında dikkat çekti. Zira Dodik, Bosna Hersek'in uluslararası tanınan sınırları içinde yer alan Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin Bosna'dan ayrılması ve Sırbistan'la birleşmesi fikrini uzun süredir savunuyor.

Dodik'in siyasi faaliyetleri, 2025 yılında Bosna Hersek mahkemelerinin kararlarını ve uluslararası yüksek temsilcinin yetkisini reddetmesi nedeniyle aldığı mahkumiyet ve altı yıllık kamu görevinden men cezasıyla daha da tartışmalı hale gelmişti. Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi de daha sonra Dodik'in itirazlarını reddederek yasağı onamıştı.

Dodik Netanyahu'dan ordu ve istihbarat desteği istemişti

Dodik'in İsrail yönetimiyle ilişkileri son dönemde daha da görünür hale geldi.

Dodik, Ocak 2026'da İsrail'e yaptığı ziyaret sırasında Başbakan Binyamin Netanyahu ile görüştü. İsrail Başbakanlık Ofisi, görüşmede tarafların ilişkileri derinleştirme ve çeşitli alanlarda iş birliğini artırma konusunda istekli olduklarını açıkladı.

Dodik ise görüşmenin ardından yaptığı açıklamada Netanyahu'dan Dayton Barış Anlaşması'nın kendilerince yorumlanan hükümlerine dönülmesine yardımcı olmasını ve Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin daha önce sahip olduğunu savunduğu "ordu, mali yapı, mahkemeler ve istihbarat servisi" gibi kurumların yeniden oluşturulmasına destek vermesini istediğini söyledi.

Bosna Hersek'in mevcut siyasi düzeni, 1992-1995 savaşını sona erdiren Dayton Anlaşması'nın ardından oluşturuldu. Ülke, biri Boşnak ve Hırvatların çoğunlukta olduğu Bosna Hersek Federasyonu, diğeri Sırpların çoğunlukta olduğu Bosna Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki entiteden oluşuyor.

Devlet Başkanlığı Konseyi ise Boşnak, Hırvat ve Sırp olmak üzere üç üyeden meydana geliyor.

Srebrenitsa ve ayrılık tartışması

Dodik, 1995'te yaklaşık 8 bin Boşnak erkeğin öldürüldüğü Srebrenitsa soykırımını, soykırım olarak tanımayı reddeden açıklamalarıyla da uzun süredir tepki çekiyor.

Bosnalı filozof ve sosyolog Profesör Asim Mujkić, yaptığı değerlendirmede Bosna Hersek'in anayasal ve seçim sisteminin etnik temelli siyasi örgütlenmeyi teşvik ettiğini ve bunun diğer siyasi yapılanmaların önüne geçtiğini savundu.

Mujkić'e göre bu parçalı yapı, etnik ayrışmayı daha da derinleştirerek demokratik kurumların zayıflamasına ve daha otoriter siyasi yapıların güç kazanmasına zemin hazırlıyor.

Mujkić, Dodik'in siyasi söyleminin önemli unsurlarından birinin de Sırpların geçmişte işlenen savaş suçlarıyla yüzleşmesine yönelik tartışmaları siyasi baskı unsuru olarak kullanmak olduğunu ileri sürdü.

Dodik'in siyasi çizgisi, Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin Bosna Hersek'ten ayrılması ve Sırbistan'la birleşmesi yönündeki söylemleri nedeniyle Bosna Hersek'in toprak bütünlüğü konusunda uzun süredir tartışma konusu.

Dodik, Eylül ayında Jerusalem Post'a verdiği röportajda Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin Bosna Hersek'ten ayrılarak Sırbistan'a katılması ihtimali sorulduğunda, bunu "hayal ettiğini" söyledi.

İsrail ile Bosna Sırp Cumhuriyeti arasında kurumsal yakınlaşma

İsrail ile Bosna Sırp Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler yalnızca siyasi temaslarla sınırlı kalmadı.

Eylül 2026'da İsrail Ticaret Odası'nın Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin başkenti Banja Luka'da temsilcilik açması, taraflar arasındaki ekonomik ve kurumsal ilişkilerin de genişlediğine işaret etti. Açılışa Dodik'in yanı sıra İsrail'in Bosna Hersek ve Arnavutluk Büyükelçisi Galit Peleg ile İsrail Diaspora Bakanı Amichai Chikli katıldı.

Dodik, ticaret odasının açılışını Bosna Sırp Cumhuriyeti ile İsrail arasındaki ilişkilerin kurumsallaşması açısından önemli bir adım olarak nitelendirdi.

Bu yakınlaşma, Bosna Hersek'teki bazı uzmanlar tarafından siyasi ve diplomatik destek arayışı çerçevesinde değerlendiriliyor.

İletişim alanında uzman akademisyen Denijal Jegić, yaptığı değerlendirmede İsrail ile Bosna Hersek'in iki entitesi arasındaki artan iş birliğinin önemli ölçüde propaganda ve siyasi mesaj verme amacı taşıdığını savundu.

Jegić'e göre İsrail'in Bosna Sırp Cumhuriyeti yönetimiyle ilişkilerini güçlendirmesi, Dodik'in ayrılıkçı hedefleri açısından dışarıdan bir meşruiyet algısı oluşturabilir. Ancak bu değerlendirme, İsrail yönetiminin Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını veya Bosna Hersek'ten ayrılmasını resmen desteklediği anlamına gelmiyor.

Balkanlar'da yeni güç dengeleri tartışması

İsrail'in Balkanlar'daki ilişkilerini genişletmesi, Bosna Hersek'teki siyasi dengelerin yanı sıra Avrupa'nın bölgedeki güvenlik politikaları açısından da tartışılıyor.

Dodik uzun süredir Rusya ile yakın ilişkileriyle bilinirken, aynı zamanda Washington ve Tel Aviv'le ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor. Reuters ve diğer uluslararası medya kuruluşları da son seçimleri, Bosna Hersek'teki etnik temelli siyasi yapı ve ülkenin Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinin önündeki siyasi engeller bağlamında değerlendirdi.

İsrail'in Bosna Sırp Cumhuriyeti ile artan ekonomik ve siyasi temasları ise bu daha geniş jeopolitik rekabetin yeni unsurlarından biri olarak görülüyor.

Dodik açısından seçim sonuçları, kamu görevlerinden men edilmiş olmasına rağmen SNSD üzerindeki siyasi ağırlığını koruduğunu gösterdi. Saar'ın seçim sonrasında doğrudan Dodik'in liderliğini ve politikalarını öven mesaj yayımlaması da İsrail ile Dodik arasındaki siyasi yakınlığın devam ettiğini ortaya koydu.

Bununla birlikte, İsrail'in Bosna Hersek'in toprak bütünlüğüne ilişkin resmi tutumuyla Dodik'in ayrılıkçı siyasi hedefleri arasında doğrudan bir destek ilişkisi bulunduğunu gösteren resmi bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle taraflar arasındaki mevcut ilişkilerin, siyasi yakınlaşma ve ekonomik iş birliği çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.

Kaynak: Mepa News