İsviçre'deki ABD-İran müzakereleri nasıl geçti?

İran ile ABD arasında İsviçre'de başlayan müzakerelerde tarafların Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması ve Lübnan'da çatışmaların yeniden başlamasının önlenmesi amacıyla yeni iletişim mekanizmaları kurulması konusunda anlaşmaya vardığı bildirildi.

Geçen hafta üzerinde mutabakata varılan ön anlaşma kapsamında belirlenen iki aylık müzakere sürecinin ilk turu, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlığındaki heyetlerin katılımıyla pazar günü gerçekleştirildi.

Arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar tarafından yapılan ortak açıklamada, tarafların "60 gün içerisinde nihai anlaşmaya ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası" üzerinde uzlaştığı belirtildi.

Açıklamada, teknik müzakerelerin hafta boyunca İsviçre'nin Burgenstock kentinde devam edeceği kaydedildi.

Hürmüz Boğazı için doğrudan iletişim hattı

Arabulucular, Hürmüz Boğazı'nda "olayların ve yanlış anlaşılmaların önüne geçmek amacıyla" taraflar arasında doğrudan bir iletişim mekanizması oluşturulduğunu duyurdu.

İran, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in başlattığı saldırıların ardından Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmış, geçen hafta imzalanan mutabakat sonrasında ise yeniden açmayı kabul etmişti.

Lübnan için "çatışmasızlık hücresi"

Ayrıca İran, ABD ve Lübnanlı yetkililerin katılımıyla bir "çatışmasızlık hücresi" kurulması konusunda da anlaşmaya varıldığı açıklandı.

Söz konusu mekanizmanın, İsrail ile Hizbullah arasında çatışmaların yeniden tırmanmasını engellemeyi amaçladığı ifade edildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, "Pakistan ve Katar'ın yorulmak bilmeyen arabuluculuk çabaları Lübnan savaşını sona erdirme yolunda önemli ilerleme sağladı" dedi.

Arakçi, petrol ve petrokimya ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını, ablukaya son verildiğini, bazı dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakıldığını ve İran için büyük bir yeniden imar ve kalkınma programının başlatıldığını öne sürdü.

Trump'ın açıklamaları krize yol açtı

Müzakereler, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hizbullah'a verdiği destek nedeniyle yeni saldırılar düzenleyebileceği yönündeki açıklamaları nedeniyle gergin başladı.

Trump, İran'ın Lübnan'daki "vekil güçlerini" durdurmaması halinde yeni saldırılarla karşılaşabileceğini söylemişti.

Buna karşılık İran heyetinin başkanı Kalibaf, "Silahlı kuvvetlerimiz farklı şekilde karşılık vermeye hazırdır. Onlar ne söylerse söylesin, harekete geçen taraf biziz" ifadelerini kullandı.

Netanyahu: Güney Lübnan'da kalacağız

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İsrail işgal güçlerinin güney Lübnan'da kalmaya devam edeceğini belirterek, "İran'ın nükleer silah elde etmesine izin vermeyeceğiz" dedi.

Buna rağmen pazar akşamı itibarıyla Lübnan'da yeni İsrail saldırıları ya da büyük çaplı çatışmaların yaşandığına dair bilgi gelmedi.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir de güney Lübnan'daki birlikleri ziyaret ederek Hizbullah'ın "çok zor durumda" olduğunu ileri sürdü.

Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre İsrail ile Hizbullah arasında süren çatışmalarda hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 100'ü aştı.

Nükleer dosya gündemde kalmaya devam ediyor

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance görüşmeleri "tarihi bir buluşma" olarak nitelendirirken, "Orta Doğu'daki ilişkileri kalıcı şekilde değiştirebilir miyiz?" sorusunu gündeme getirdi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ülkesinin uranyum zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğini yineledi.

Pezeşkiyan, "Nükleer bomba üretme niyetimiz olmadığını yazılı olarak da beyan edebiliriz" ifadelerini kullandı.

Tarafların önümüzdeki 60 günlük süreçte nükleer program, yaptırımların kaldırılması, bölgesel güvenlik meseleleri ve Lübnan'daki durum başta olmak üzere çeşitli başlıklarda müzakereleri sürdürmesi bekleniyor.

Kaynak: Mepa News