Mali'de İran yapımı Şahid-136'ların kullanımı bir kez daha teyit edildi

Mali cuntasının, Rusya ile yürüttüğü askeri işbirliği kapsamında ülkenin kuzeyinde Şahid tipi kamikaze İHA'ları kullanmaya başladığına ilişkin ilk doğrulanmış kanıtların ortaya çıktığı belirtildi.

Bellingcat ve Jeune Afrique tarafından yapılan açık kaynak araştırmalarında, Temmuz 2026'da Mali'nin kuzeyinde gerçekleştirilen ve beş gün arayla düzenlenen iki ayrı saldırının Şahid tipi tek yönlü saldırı İHA'larıyla gerçekleştirildiği tespit edildi.

İlk saldırı 12 Temmuz'da Kidal'ın kuzeyindeki Inafarak bölgesinde gerçekleşti. İHA'nın ticari bir tesise isabet ettiği, binalar ile yakıt depolama tanklarında hasara yol açtığı belirlendi.

İkinci saldırı ise 17 Temmuz'da Cezayir sınırına yaklaşık 3 kilometre mesafedeki Talhandak köyünü hedef aldı. Saldırıda petrol tankları taşıyan bir kamyonun imha edildiği ve bir sivil erkeğin hayatını kaybettiği bildirildi.

Bellingcat, söz konusu saldırıların Afrika'da Şahid tipi sistemlerin aktif şekilde kullanıldığına dair şimdiye kadarki en açık kaynak kanıtlarından bazılarını oluşturduğunu belirtiyor.

İHA'ların Rusya bağlantısı dikkat çekiyor

İHA'ların kesin üretim yeri mevcut görüntüler üzerinden doğrulanabilmiş değil. Ancak araştırmacıların görüştüğü uzmanlar, sistemlerin Rusya tarafından üretilmiş olabileceğini değerlendiriyor.

Bunun temel nedenlerinden biri, Rusya'nın Afrika Kolordusu'nun (eski Wagner) Mali'deki varlığı ve Moskova'nın son dönemde Mali ordusuna yönelik askeri desteğinin giderek artması.

Tungsten Strategies'ten drone uzmanı Leo Jarry, İHA'ların Rusya üretimi olması halinde bunun Rusya'nın Mali ordusuna verdiği desteğin sahadaki görünür bir göstergesi olacağını belirtiyor.

Bu durum, Moskova'nın Sahel'deki askeri varlığının yalnızca danışmanlık, eğitim veya lojistik destekle sınırlı kalmadığını; giderek daha gelişmiş ve uzun menzilli saldırı sistemlerinin de bölgeye taşındığını gösteriyor.

Şahid tipi İHA'lar neden önemli?

İran tarafından geliştirilen Şahid-136, hedefe tek yönlü olarak ilerleyerek çarpma anında patlayan bir gezici mühimmat sistemi.

Rusya ise İran'la teknoloji transferi anlaşması kapsamında sistemin kendi versiyonlarını Tataristan'daki Alabuga tesislerinde üretiyor. Rusya'da bu sistemler başta Geran-2 olmak üzere farklı isimlerle kullanılıyor.

Ancak Mali'deki görüntülerden kullanılan sistemin tam varyantı kesin olarak belirlenemediği için uzmanlar şimdilik "Şahid tipi" tanımlamasını tercih ediyor.

Sistemin en önemli avantajlarından biri maliyeti. İnsanlı savaş uçakları veya gelişmiş güdümlü füzelerle karşılaştırıldığında daha düşük maliyetle uzun mesafelerde sabit hedeflere saldırı gerçekleştirebiliyor.

Rusya Mali'de cihat yanlısı grupları İran İHA'larıyla hedef alıyor

Yaklaşık 50-90 kilogramlık savaş başlığı taşıyabildiği ve 2 bin kilometrenin üzerinde menzile sahip olduğu ifade edilen sistem, özellikle Mali'nin geniş ve seyrek yerleşimli kuzey bölgelerinde önemli bir kapasite sunuyor.

Basit bir raylı fırlatma sistemi kullanması nedeniyle piste ihtiyaç duymaması da Mali gibi geniş çöl alanlarına sahip ve hava üssü altyapısının sınırlı olduğu bir ülke açısından avantaj sağlıyor.

Mali'nin hava gücündeki kayıplar sonrasında geldi

Şahid tipi İHA'ların Mali sahasına girmesi, ülkenin hava kapasitesinde yaşanan kayıpların ardından özellikle önem kazanıyor.

Mali ordusu son dönemde Mi-24P saldırı helikopterleri, nakliye helikopterleri, Bayraktar Akıncı ve Su-25 savaş uçakları dahil olmak üzere çeşitli hava araçlarını kaybetti.

Bu nedenle düşük maliyetli ve tek kullanımlık bir saldırı sisteminin devreye alınması, Mali ordusunun değerli insanlı hava araçlarını riske atmadan uzak mesafelerdeki hedeflere saldırmasına imkan sağlayabilir.

Özellikle silahlı grupların kontrolündeki bölgelerde bulunan araçlar, yakıt depoları, lojistik noktalar ve kamplar, bu tür sistemlerin başlıca hedefleri arasında bulunuyor.

Mali'nin halihazırda Türkiye'den tedarik ettiği Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi silahlı İHA'lara kıyasla Şahid tipi sistemler daha düşük hassasiyete sahip olsa da çok daha kolay şekilde ve daha yüksek sayılarda kullanılabilmeleri nedeniyle farklı bir operasyonel avantaj sunuyor.

Sahel'de daha önce de Şahid izleri görülmüştü

Şahid tipi sistemlerin Mali'deki varlığına ilişkin ilk işaretler Mayıs 2026'da ortaya çıkmıştı.

Ukraynalı yetkililer, Mali'de düşürülen Rus üretimi bir Şahid türevi İHA'ya ait enkazın görüntülerini paylaşmıştı. Enkaz üzerinde yapılan incelemelerde, Ukrayna'daki Rus saldırılarında kullanılan sistemlerde görülen elektronik bileşenlere benzer sivil ve askeri sınıf elektronik parçalar tespit edilmişti.

Ancak Temmuz ayında Inafarak ve Talhandak'ta gerçekleştirilen saldırılar, bu sistemlerin sadece bölgede bulunmadığını, operasyonel olarak kullanıldığını gösteren çok daha güçlü kanıtlar ortaya koydu.

Rusya'nın Sahel politikasında yeni araç

Mali'deki gelişme, Moskova'nın Afrika politikasında da dikkat çekici bir dönüşüme işaret ediyor.

Rusya, Batılı güçlerin bölgedeki etkisinin gerilemesiyle birlikte Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki askeri yönetimlerle ilişkilerini derinleştirdi. Özellikle Fransa'nın Sahel'deki askeri varlığının sona ermesinin ardından Moskova, güvenlik alanındaki boşluğu Africa Corps üzerinden doldurmaya çalışıyor.

Mali cuntası açısından ise Rusya ile işbirliği, uzun süredir devam eden silahlı gruplarla mücadelede ihtiyaç duyulan askeri kapasitenin güçlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Şahid tipi İHA'ların kullanılması, bu işbirliğinin artık yalnızca personel, eğitim ve klasik silah tedarikinin ötesine geçerek uzun menzilli hassas saldırı kapasitesine doğru ilerlediğini gösteriyor.

Bu nedenle Mali'deki Şahid kullanımı yalnızca yeni bir silah sisteminin sahaya çıkması olarak değil, Rusya'nın Ukrayna savaşında geliştirdiği savaş teknolojilerinin Afrika'daki çatışma alanlarına taşınmasının yeni bir örneğiolarak da değerlendirilebilir.

Önümüzdeki dönemde Mali ordusu ve Rus ortaklarının bu sistemleri daha geniş ölçekte kullanıp kullanmayacağı, Sahel'deki çatışmaların hava boyutunun nasıl şekilleneceği açısından önemli olacak.

Kaynak: Mepa News