Mısır'ın İsrail'in tepkisini çeken Sina Yarımadası planı ne?

Saleh Salem | New Arab | Tercüme: Mepa News

Mısır, Kızıldeniz'deki Süveyş Kanalı'nı İsrail sınırı yakınındaki Kuzey Sina kenti Taba'ya bağlayacak yeni bir demiryolu inşa ediyor. Proje İsrail'de endişeye yol açarken Tel Aviv'den sıkı denetim çağrıları geldi.

Bazı İsrail medya kuruluşları, demiryolunun uzun yıllardır Mısır ile İsrail arasındaki sınırda bir izolasyon sembolü olarak görülen Sina'nın demografik yapısını değiştirebileceğini öne sürdü.

Bir İsrail medya kuruluşu ise hattın askeri lojistiğin yüksek hızla taşınmasına imkan sağlayabileceğini ve bunun bütün bölgesel denklemi değiştirebileceğini savundu.

Süveyş Kanalı üzerindeki dünyanın en büyük döner köprüsü olan El-Ferdan'dan Taba'ya kadar 500 kilometreden fazla uzanacak yeni demiryolu, Mısır'ın uzun yıllardır büyük ölçüde gelişmemiş durumda kalan Sina'nın kalkınması için gerekli altyapıyı oluşturma yönündeki yeni girişimi.

Sina'nın yüzölçümü İsrail, Gazze, işgal altındaki Batı Şeria ve Lübnan'ın toplam büyüklüğüne yaklaşık olarak eşit.

Analistlere göre Mısır-İsrail sınırındaki geniş ve büyük ölçüde boş çöl alanı, iki ülkenin ordularının doğrudan temasını sınırlayan doğal bir tampon bölge olarak görülüyordu. Bu durum, 1979 barış anlaşmasının Güvenlik Eki'nde yer alan ortak sınırdaki asker konuşlandırma sınırlamalarını da destekliyordu.

Ancak aynı analistler, bu kadar geniş bir tampon bölgenin Mısır'ın ulusal güvenliği açısından ağır bir bedeli olduğunu belirtiyor.

Kuzey Sina'nın eski valisi General Ali Hefzi, "Bana göre bu bölgenin yıllarca gelişmemiş bırakılması, terör gruplarına burada kök salma ve büyüme fırsatı verdi" dedi.

The New Arab'a konuşan Hefzi, "terör gruplarının hizmetlerin yetersizliği nedeniyle Sina'nın seyrek nüfuslu coğrafyasından yararlanarak genişlediğini" söyledi.

Hefzi, "Bu nedenle kalkınma, Mısır'ın bu bölgesinde güvenliğin ön şartı haline geliyor" dedi.

Mısır ordusu ve polisi, 2012 ile 2023 yılları arasında Sina'da ortaya çıkan IŞİD bağlantılı bir yapılanmayı ortadan kaldırmak için büyük kaynaklar harcadı.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es Sisi'ye göre, aynı 10 yıllık dönemde örgütü sona erdirmeye çalışan binlerce Mısırlı asker ve polis öldü veya yaralandı.

Çifte hedef

Sina, büyük yüzölçümüne rağmen genel olarak seyrek nüfuslu olmaya devam ediyor. Mısır'ın 1 milyon kilometrekarelik toplam yüzölçümünün yaklaşık yüzde 6'sını kaplayan bölgede yalnızca yaklaşık 600 bin kişi yaşıyor.

Mısır son birkaç yılda Sina'nın kalkınmasını hızlandırarak onlarca milyon dolar değerinde tarım ve sanayi projelerini hayata geçirdi.

Gözlemcilere göre bu projeler arasında, yıllardır hizmet yetersizliğinden şikayet eden bölge sakinlerinin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik yeni yol ağı ve eğitim kurumları da bulunuyor.

Yeni proje, insanların Sina'ya ve Sina'dan ulaşımını kolaylaştırmanın yanı sıra belirli yük türleri için Süveyş Kanalı'na alternatif bir yedek güzergah olarak da kullanılabilir.

İsrail medyasına göre hat, İsrail'in Kızıldeniz'deki Eylat Limanı ile Akdeniz'deki Aşdod Limanı'nı demiryoluyla birbirine bağlama yönündeki eski projelerine de rakip olabilir.

1950'den bu yana tartışılan Eylat-Aşdod demiryolu, İsrail'in Kızıldeniz ile Akdeniz'i kara üzerinden birbirine bağlamaya yönelik ilk girişimi olacak.

İlk planlara göre projenin ana bölümü, Güney İsrail'deki Biru's Sebi /Dimona'dan başlayarak Necef ve Arava üzerinden Eylat'a uzanacak ve 180 ila 260 kilometre arasında bir mesafeyi kapsayacak.

Proje 2012'de İsrail kabinesi tarafından onaylandı ve yapım ile finansman için Çin ve başka ülkelerden ilgi gördü.

Mısırlı uzmanlar, Süveyş ile Taba arasındaki yeni hattın planlanan Eylat-Aşdod demiryoluna zarar verebileceği yönündeki İsrail kaygılarını küçümsemiyor.

Uzmanlara göre Mısır projesinin temel amacı Süveyş Kanalı güzergahının rekabet gücünü korumak, Sina'nın kalkınmasına katkı sağlamak ve yoğun rekabetin yaşandığı bir dönemde Mısır'ın uluslararası ticaret merkezi konumunu muhafaza etmek.

Süveyş Kanalı İdaresi eski başkan yardımcısı Wael Qadurra, New Arab'a, "Mısır'ın projesi kaçınılmaz olarak planlanan İsrail projesini olumsuz etkileyecek" dedi.

Qadurra, Mısır'ın demiryolunu inşa etmesinin İsrail projesini hem "işlevsiz" hem de "uygulanamaz" hale getireceğini savundu. Bununla birlikte Mısır projesinin temel amacının, ülkenin Kızıldeniz ve Akdeniz kıyıları arasındaki yük taşımacılığını hızlandırmak olduğunu belirtti.

Gazze'de kriz derinleşirken Mısır ordusu Sina Yarımadası'na 40 bin asker sevk etti

Mısır-İsrail ilişkilerinde kritik dönem

İsrail medyasına göre Mısır, Sisi'nin desteklediği ve Ulaştırma Bakanı ile Başbakan tarafından doğrudan denetlenen yeni Süveyş-Taba demiryolunu tamamlamak için yoğun şekilde çalışıyor.

Haberlere göre hat, Sina çölüne ekonomik canlılık kazandıracak ve Mısır'ın bölgedeki egemenliğini güçlendirecek.

Projenin temel kısmı halihazırda mevcut. Süveyş ile Kuzey Sina'daki Biru'l Abd arasında uzanan 100 kilometrelik demiryolu, 1967 Mısır-İsrail savaşından bu yana yaklaşık 50 yıl kullanılmamasının ardından yeniden faaliyete geçti.

Mısır Ulaştırma Bakanı Kamil el-Vezir, 30 Eylül'de Sina'daki ulaşım ve altyapı projelerinin bölgenin kalkınması açısından önemini vurguladı.

Yeni demiryoluna ilişkin İsrail medyasındaki haberlere de değinen Vezir, Mısır'ın Sina'nın her karışını geliştirme hakkına sahip olduğunu söyledi.

Ulaştırma Bakanı, "Sina, Mısır vatanının ayrılmaz bir parçasıdır" dedi.

Mısır televizyonuna konuşan Vezir, "Sina'da inşa edilen yol ağı ve demiryolunun temel amacı bölge sakinlerine hizmet etmek ve insanların ve malların hareketini kolaylaştırmaktır" ifadelerini kullandı.

Analistlere göre yeni demiryolunun inşası, Mısır ile İsrail arasındaki ilişkilerin kritik bir dönemden geçtiği sırada gerçekleşiyor.

İki ülke arasındaki ilişkiler, İsrail'in ABD Başkanı Donald Trump tarafından önerilen ve geçen yıl ekim ayında Şarm eş-Şeyh'te onaylanan Gazze ateşkes planını uygulamayı geciktirmesi dahil çeşitli bölgesel gelişmeler nedeniyle yeniden geriliyor.

İsrail ayrıca Mısır'ın 2023'ten bu yana Sina'da aldığı bazı tedbirlere de itiraz ediyor. Bunlar arasında sınır bölgesine ilave asker konuşlandırılması da bulunuyor. İsrail tarafı bunu 1979 barış anlaşmasının Güvenlik Eki'nin ihlali olarak nitelendiriyor.

Bununla birlikte bu gerilim, Kahire ile Tel Aviv arasındaki karmaşık ilişkilerin yalnızca bir yönünü oluşturuyor.

Uluslararası bir gazete kısa süre önce, Mısır'ın eski istihbarat şefi Abbas Kamil'in Gazze'deki grupların 7 Ekim 2023 saldırılarından günler önce İsrail'i ziyaret ettiğini ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşerek yaklaşan saldırılar konusunda uyarıda bulunduğunu bildirdi.

Hefzi, "İki ülke arasındaki siyasi farklılıklara ve gerilimlere rağmen asgari düzeyde güvenlik ve istihbarat koordinasyonunu sürdürebiliyorlar. Bu koordinasyon, iki taraf arasında ortaya çıkan sorunlara çözüm bulmak açısından önemli olduğu gibi ortak sınırdaki güvenlik koordinasyonu ve Gazze'ye yardım girişlerinin düzenlenmesi bakımından da önem taşıyor." dedi.