Neçirvan Barzani'nin Şam ziyareti, Suriye Kürtleri için ne anlama geliyor?

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani'nin Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara ile Şam'da gerçekleştirdiği görüşme, Beşar Esed'in Aralık 2024'te devrilmesinden bu yana Kürt tarafını temsil eden en üst düzey ziyaret olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre ziyaret, hem Şam-Erbil ilişkilerinin yeni bir çerçeveye oturtulması hem de Suriye Kürtlerinin yeni siyasi düzende nasıl yer alacağının belirlenmesi açısından önemli bir dönüm noktası niteliği taşıyor.

Suriye Kürtleri için kritik süreç

Suriye nüfusunun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturan Kürtler, ülkenin kuzeydoğusunda Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) siyasi, Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) ise askeri ağırlık taşıdığı "Özerk Yönetim" ismi verilen yapının çatısı altında bulunuyor.

2014 yılından itibaren ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun desteğiyle IŞİD'e karşı yürütüldüğü belirtilen operasyonlarda temel kara gücü olan SDG, bu süreçte kuzeydoğu Suriye'de fiili kontrol alanı oluşturdu. Washington da Haseke, Deyrizor ve Rakka'daki askeri varlığını hem "IŞİD'le mücadeleyi sürdürmek" hem de örgüt mensuplarının tutulduğu cezaevlerini korumak amacıyla devam ettirdi.

Şam ile anlaşma tam olarak uygulanamadı

Mart 2025'te SDG ile Şam'daki geçiş yönetimi arasında imzalanan ön anlaşma, Kürtçenin Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde resmi dil olarak tanınmasını ve SDG unsurlarının Savunma Bakanlığı bünyesine entegre edilmesini öngörüyordu.

Ancak merkeziyetçilik, yerel yönetimlerin yetkileri, petrol gelirlerinin paylaşımı ve SDG saflarındaki yabancı savaşçıların geleceği gibi konulardaki anlaşmazlıklar nedeniyle süreç beklenen hızda ilerlemedi.

Kürt yetkililer, bugüne kadar nihai siyasi statü konusunda herhangi bir uzlaşmaya varılamadığını belirtirken, Kürtçe eğitimin yaygınlaştırılması ve bazı yerel meclislerin tanınması gibi sınırlı adımların atıldığını, buna karşın Şam yönetiminin Irak Kürt Bölgesi'ne benzer federal ya da geniş yetkili bir ademimerkeziyetçi modeli kabul etmediğini ifade ediyor.

Barzani süreci hızlandırabilir

Neçirvan Barzani'nin ziyaretinin, uzun süredir tıkanan müzakereleri yeniden canlandırabileceği değerlendiriliyor.

IKBY, yaklaşık 1100 kilometrelik sınırla Suriye'nin en önemli komşularından biri konumunda bulunurken, bölgede on binlerce Suriyeli Kürt mülteciye de ev sahipliği yapıyor. Erbil yönetimi geçmişte de SDG ile Türkiye arasında çeşitli arabuluculuk girişimlerinde bulunmuştu.

SDG'nin geleceği masada

Suriye Kürt siyasi çevrelerinden bir kaynak, ziyaret hazırlıklarının aylar öncesinde başladığını ancak İran'da yaşanan son gelişmelerin sürece yeni bir boyut kazandırdığını belirtti.

Aynı kaynak, Mesud Barzani'nin Ocak ayında ABD'nin girişimiyle sağlanan anlaşmada önemli rol oynadığını ve bu sayede SDG'nin "Suriye savaşında elde ettiği bazı kazanımlarını koruyabildiğini" ifade etti.

Kaynağa göre Barzani ailesi, SDG'nin tamamen tasfiye edilmesini istemiyor. Buna karşılık Erbil yönetimi, örgütün zaman içerisinde feshedilmesini ancak kuzeydoğu Suriye'deki Kürtlerin fiili özerklik düzeyinin mümkün olduğunca korunmasını ve yeni kurulacak Suriye ordusuna katılacak Kürt komutanların etkili görevlerde yer almasını destekliyor.

Kürt siyasi kaynakları, SDG'nin mevcut yapısıyla uzun vadede varlığını sürdürmesinin zor olduğunu ancak örgütün tasfiyesi sürecinin Kürtlerin siyasi ve idari kazanımlarını koruyacak şekilde yürütülmesi gerektiğini savunuyor.

Kaynak: Mepa News