Rusya Mali'de nasıl yenildi?

Mali'deki cunta yönetiminin, 2021 yılından bu yana silahlı gruplar ve Tuareg isyanıyla mücadele kapsamında Rus paralı askeri güçlerine yaklaşık 1 milyar dolar ödediği, ancak bu harcamanın sahada beklenen sonuçları üretip üretmediğinin tartışmalı olduğu belirtildi.

Analistler, Rus destekli operasyonlara rağmen ülkede güvenlik durumunun kötüleştiğini ve silahlı grupların etkisini artırdığını ifade ediyor.

"1 milyar dolarlık maliyet"

Araştırmalara göre Mali yönetimi, önce Wagner ardından onun yerini alan Afrika Kolordusu güçlerine 2021'den bu yana yaklaşık 1 milyar dolar ödeme yaptı. Uzmanlar, Afrika Kolordusu'nun Mali'ye aylık maliyetinin en az 10 milyon dolar olduğunu belirtiyor. Diğer bazı Afrika ülkelerinin aksine Mali'nin bu ödemeleri doğal kaynaklarla değil doğrudan nakit olarak gerçekleştirdiği ifade ediliyor.

Bölge uzmanı Wassim Nasr, bu durumun Mali ekonomisi üzerinde ciddi yük oluşturduğunu belirterek, "Bu maliyet büyük bir yük ancak cunta açısından iktidarda kalmanın garantisi olarak görülüyor. Öncelikleri rejimi korumak" değerlendirmesinde bulundu.

Wagner'in gelişi ve insan hakları ihlalleri

Mali'deki askeri cunta, Fransa öncülüğündeki Barkhane Operasyonu güçleri ile Birleşmiş Milletler Mali Çok Boyutlu Entegre İstikrar Misyonu misyonunun ülkeden ayrılmasının ardından Wagner'i davet etmişti.

Başlangıçta Mali ordusuna terörle mücadele eğitimi vermek amacıyla görevlendirilen Wagner unsurlarının zamanla operasyonlara doğrudan katıldığı belirtildi. İnsan hakları örgütleri ve analistlere göre Wagner güçleri, Mali ordusuyla birlikte yürüttükleri operasyonlarda işkence, cinsel saldırı ve yargısız infaz gibi ağır ihlallerle suçlanıyor.

Özellikle 2023 yılında yüzlerce Müslüman Fulani sivilin öldürüldüğü ifade edilen Moura katliamının, ülkenin kuzey ve orta kesimlerinde hükümete yönelik desteği ciddi şekilde zayıflattığı değerlendiriliyor.

Kidal operasyonu dengeleri değiştirdi

Analistlere göre Rus destekli güçlerin 2023 yılında Kidal kentini ele geçirmesi, Mali yönetiminin en önemli askeri başarılarından biri olarak görülüyordu. Ancak bu operasyon aynı zamanda 2015 yılında Tuareg gruplarıyla imzalanan barış anlaşmasının fiilen sona ermesine yol açtı. Nisan ayı sonunda ise Azavad Kurtuluş Cephesi (AKC) ile Cemaat Nusret el İslam vel Muslimin (CNİM) güçlerinin ortak operasyon düzenleyerek Kidal'i yeniden ele geçirdiği bildirildi.

Uzmanlar, AKC ile CNİM arasındaki iş birliğinin Mali cuntası ve Rus destekçileri açısından stratejik dengeleri değiştirdiğini belirtiyor.

Robert Lansing Küresel ve Demokratik Araştırmalar Enstitüsü tarafından yayınlanan değerlendirmede, "Yerel meşruiyet ile ulusötesi ağları birleştiren bu gruplar, Mali güçleri ve Rus ortaklarını stratejik olarak geride bırakmayı başardı" ifadelerine yer verildi.

Wagner'den Afrika Kolordusu'na geçiş

Temmuz 2024'te AKC güçlerinin, Cezayir sınırındaki Tinzavatin bölgesine ilerleyen Mali ve Wagner konvoyuna düzenlediği saldırı önemli bir dönüm noktası oldu. Saldırıda çok sayıda Mali askeri ve Rus paralı askerinin öldüğü, geri çekilen konvoyun daha sonra CNİM unsurlarının saldırısına uğradığı belirtildi.

Bu gelişmelerin ardından Wagner, Mali'deki misyonunun sona erdiğini duyurdu ve faaliyetlerini Afrika Kolordusu'na devretti. Ancak uzmanlar, bu değişimin büyük ölçüde sembolik olduğunu, çünkü Afrika Kolordusu bünyesindeki birçok unsurun daha önce Wagner saflarında görev yaptığını ifade ediyor.

Rusya'nın kaynak sorunu

Rusya Savunma Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Afrika Kolordusu'nun, modern zırhlı araçlar ve tanklarla desteklendiği belirtiliyor. Buna rağmen Rusya'nın Ukrayna'daki savaş nedeniyle insan gücü ve kaynak sıkıntısı yaşadığı, bu nedenle Afrika'da yeterli sayıda personel bulunduramadığı ifade ediliyor.

Analistlere göre Afrika Kolordusu, Mali gibi geniş bir ülkenin tamamında etkili operasyon yürütmek için yeterli büyüklüğe sahip değil.

Ayrıca grubun Wagner'e kıyasla daha temkinli hareket ettiği, çoğu zaman Bamako Uluslararası Havalimanı yakınındaki üslerinde kalmayı tercih ettiği belirtiliyor.

Wassim Nasr, "Wagner daha saldırgan ve maceracıydı. Afrika Kolordusu halen operasyon yapıyor ancak eskisi kadar özgüvenli değil" dedi.

"Rusya'nın Afrika'daki en büyük yenilgilerinden biri"

Nisan sonunda Kidal'in yeniden kaybedilmesi, Rusya'nın Afrika stratejisi açısından önemli bir darbe olarak değerlendiriliyor. Çatışmalar sırasında AKC ve CNİM güçlerinin çok sayıda Mali askerini esir aldığı, ancak Afrika Kolordusu mensuplarının bölgeden ayrılmasına izin verdiği aktarıldı.

Washington merkezli araştırma kuruluşu The Sentry Direktörü Justyna Gudzowska, Kidal'in kaybedilmesini "Rusya'nın Afrika projesinin yaşadığı en önemli savaş alanı başarısızlığı" olarak nitelendirdi.

Gudzowska, bunun Moskova açısından "büyük bir itibar ve siyasi darbe" anlamına geldiğini söyledi.

Kaynak: Mepa News, ADF