Şara'nın Suudi Arabistan ziyaretinden askeri işbirliği ve 403 milyon dolarlık kredi çıktı

Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara, 4 Kasım Çarşamba günü Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'a gerçekleştirdiği ziyarette Veliaht Prens ve Başbakan Muhammed bin Selman ile bir araya geldi.

Görüşmelerin ardından iki ülke arasında savunma iş birliği anlaşması başta olmak üzere ekonomi, sanayi, tarım, çevre ve yeniden imar alanlarını kapsayan bir dizi anlaşma ve mutabakat imzalandı.

Suudi Arabistan resmi haber ajansı SPA'nın bildirdiğine göre, Kral Selman bin Abdülaziz'in daveti üzerine gerçekleştirilen ziyarette iki lider, ikili ilişkilerin geliştirilmesi ve bölgesel gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulundu. Taraflar, askeri gerilimin bölgesel ve uluslararası güvenlik, deniz ulaşımı, enerji arzı ve küresel ekonomi üzerindeki olası etkilerini ele aldı.

Görüşmelerde Kızıldeniz, Babülmendep Boğazı ve Hürmüz Boğazı'nda deniz ulaşımının güvenliğini tehdit eden faaliyetlerin derhal sona erdirilmesi çağrısı yapıldı. İki taraf ayrıca bölgesel krizlerin çözümünde diplomasi ve diyaloğa öncelik verilmesi gerektiğini vurguladı.

Savunma bakanlıkları arasında iş birliği anlaşması

Ziyaretin en dikkat çekici sonuçlarından biri, Suudi Arabistan ve Suriye savunma bakanlıkları arasında iş birliği anlaşması imzalanması oldu. Suudi Arabistan resmi haber ajansı SPA, anlaşmanın imzalandığını duyururken, Reuters da gelişmeyi iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinin güçlendirilmesi yönünde bir adım olarak aktardı.

Ancak anlaşmanın kapsamına ilişkin ayrıntılar henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Anlaşmanın ortak askeri eğitim, tecrübe paylaşımı, savunma sanayi, istihbarat koordinasyonu veya askerî personel konuşlandırılması gibi hangi başlıkları içerdiği açıklanmış değil.

Dolayısıyla imza, şu an için Suriye'nin Suudi Arabistan'a asker göndereceği ya da Yemen'deki çatışmalara katılacağı şeklinde yorumlanmıyor.

Savunma anlaşması, Riyad ile Şam arasında son dönemde gündeme gelen daha geniş güvenlik iş birliği arayışları çerçevesinde önem taşıyor. Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarının yeniden yoğunlaşması, Suudilerin bölgesel savunma ortaklıklarını genişletme çabalarını hızlandırdı.

Reuters, ekim ayında yayınladığı bir haberde Suriye yönetiminin Suudi Arabistan'a askeri destek sağlama ihtimalini değerlendirdiğini bildirmişti. Haberde, savunma desteği ve askeri uzmanlık paylaşımından Suudi Arabistan destekli Yemen güçlerinin yanında Suriye askerlerinin görevlendirilmesine kadar farklı seçeneklerin gündeme geldiği aktarılmıştı.

Şam yönetimi ise Yemen'deki savaşa katılacağı yönündeki iddiaları reddetmişti. Suriye Enformasyon Bakanlığı Dış Medya Müdürlüğü, ülkenin Suudi Arabistan'ın güvenliğini tehdit eden gelişmelere karşı dayanışma içinde olduğunu, ancak yeni çatışma alanları açmak yerine istikrar ve iş birliğini öncelediğini açıklamıştı. Açıklamada, herhangi bir askeri iş birliğinin resmi kanallar ve mevcut ikili anlaşmalar çerçevesinde yürütüleceği belirtilmişti.

Suriye'nin Mekke Savunma Anlaşması'na katılımı gündemde

Savunma anlaşmasının imzalanması, Suriye'nin Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında oluşturulan Mekke Savunma Anlaşması'na katılma ihtimalini de yeniden gündeme getirdi.

Ağustos 2026'da imzalanan anlaşma, taraflardan birine yönelik saldırının diğerlerine yönelik saldırı olarak değerlendirilmesini öngören kolektif savunma yaklaşımına dayanıyor.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, daha önce yaptığı açıklamalarda Körfez güvenliğini Suriye'nin güvenliğinin bir parçası olarak gördüklerini ve anlaşmaya katılım konusunda görüşmeler yürütüldüğünü belirtmişti.

Şeybani, Bahreyn'de düzenlenen Manama Diyaloğu'nda yaptığı açıklamada, Suriye'nin bölgesel güvenliği korumayı amaçlayan girişimlerle iş birliğine açık olduğunu ifade etmişti.

Ancak Riyad'daki son ziyarette imzalanan savunma anlaşmasının Mekke Savunma Anlaşması'na katılım anlamına geldiğine ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Suudi Arabistan'dan Suriye'ye 403,6 milyon dolarlık kredi

Ziyaret kapsamında imzalanan ekonomik anlaşmaların en önemli bölümünü Suudi Kalkınma Fonu aracılığıyla sağlanacak 403,6 milyon dolarlık imtiyazlı kredi paketi oluşturdu.

Suriye ve Suudi Arabistan arasında imzalanan altı ayrı finansman anlaşması, ülkenin temel altyapı ve kamu hizmetlerinin yeniden yapılandırılmasını hedefliyor. Kredilerin geri ödeme süresi 20 yıl olarak belirlenirken, beş yıllık ödemesiz dönem öngörülüyor. Finansmanın hibe değil, uzun vadeli ve uygun koşullu kredi olduğu belirtildi.

Suriye basınında yayınlanan proje listesine göre 403,6 milyon dolarlık paketin dağılımı şöyle:

• Elektrik - 90 milyon dolar: Halep Termik Santrali'nin yeniden rehabilitasyonu ve elektrik üretim ünitelerinin onarılması.

• Su altyapısı - 30 milyon dolar: Şam ve İdlib'de yaklaşık 300 bin akıllı su sayacının temini ve kurulumu.

• Sivil savunma - 105 milyon dolar: Mevcut 12 sivil savunma merkezinin yenilenmesi, 13 yeni merkezin kurulması ve gerekli ekipmanların sağlanması.

• Konut - 60 milyon dolar: İlk aşamada hasar görmüş 10 bin konutun onarılması.

• Sağlık - 100 milyon dolar: Hasar gören hastane ve sağlık merkezlerinin rehabilitasyonu ve donatılması.

• Mali hizmetler - 18,6 milyon dolar: Suriye Maliye Bakanlığının dijital dönüşümünün desteklenmesi, finansal hizmet merkezinin güncellenmesi ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesi.

Projelerin önemli bir bölümü, Suriye yönetiminin “Kampsız Suriye” olarak adlandırdığı, yerinden edilmiş kişilerin barınma koşullarının iyileştirilmesini ve hasarlı konutların yeniden kullanılabilir hâle getirilmesini hedefleyen programla ilişkilendiriliyor.

Kredilerin özellikle elektrik üretimi, su temini, sağlık hizmetleri ve konut ihtiyacı gibi savaş sonrasında ağır hasar gören alanlara yönlendirilmesi planlanıyor.

Sanayi, tarım ve çevre alanlarında mutabakatlar

Ziyarette savunma ve finansman anlaşmalarının yanı sıra üç temel sektörde iş birliği mutabakatları da imzalandı.

Sanayi alanındaki mutabakat, Suudi Arabistan Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığı ile Suriye Sanayi, İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Bakanlığı arasında yapıldı. Anlaşma kapsamında sanayi şehirlerinin ve bölgelerinin geliştirilmesi, üretim verimliliğinin artırılması, ürün kalitesinin iyileştirilmesi ve sanayi finansmanı konusunda tecrübe paylaşımı öngörülüyor.

Tarım alanındaki mutabakat, iki ülkenin ilgili kurumları arasında koordinasyon ve iş birliğini geliştirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda tarafların altı ayda bir düzenli toplantılar yapması planlanıyor.

Çevre alanındaki anlaşma ise Suudi Arabistan Çevre, Su ve Tarım Bakanlığı ile Suriye'nin ilgili bakanlıkları arasında imzalandı. Beş yıllık süre için hazırlanan mutabakatın, tarafların karşılıklı onayıyla yenilenebileceği bildirildi.

Şam-Riyad ilişkilerinde yeni dönem

Ahmed Şara'nın ziyareti, iki ülke arasında son dönemde hız kazanan diplomatik ve ekonomik yakınlaşmanın yeni aşaması olarak değerlendiriliyor. Şara, 6 Ekim'de de Riyad'ı ziyaret ederek Muhammed bin Selman ile görüşmüştü. Bu temaslarda Suriye'nin yeniden imarı, altyapı yatırımları ve enerji, inşaat, sanayi, tarım ve ticaret alanlarında Suudi yatırımlarının artırılması ele alınmıştı.

Beşar Esed'in Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Suudi Arabistan, Suriye'nin uluslararası ilişkilerinin yeniden kurulması ve ekonomik toparlanmasının desteklenmesi sürecinde öne çıkan ülkelerden biri oldu.

Son ziyaretle birlikte iki ülke arasındaki ilişkiler, diplomatik temasların ötesine geçerek savunma iş birliği, uzun vadeli finansman ve kurumsal ortaklıkları kapsayan daha geniş bir çerçeveye taşındı. Bununla birlikte savunma anlaşmasının uygulama ayrıntıları ve Suriye'nin bölgesel güvenlik düzenlemelerine katılımının kapsamı henüz netleşmiş değil.

Kaynak: Mepa News