Sisi 2030 yılında görevi gerçekten bırakacak mı?

Matthew Hoare | New Arab | Tercüme: Mepa News

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es Sisi, cumartesi günü üçüncü görev döneminin sona ereceği 2030'da iktidardan ayrılma planlarını açıkladı.

Gözlemciler uzun süredir, cumhurbaşkanının 2019'daki anayasa değişikliklerini tekrarlayıp devlet başkanı olarak dördüncü bir dönem görev yapmasına izin verecek şekilde kuralları değiştirmeye girişip girişmeyeceği üzerine spekülasyon yapıyordu.

Ancak Sisi, Mısır Askeri Akademisi'nde yaptığı konuşmada dördüncü kez aday olmama sözü verdi ve muhtemel haleflerinin nasıl seçileceğine ilişkin planlarını açıkladı.

İşte bildiklerimiz ve bilmediklerimiz.

Sisi, 2030'da görevi bırakacağını söylüyor

Yeni İdari Başkent'te düzenlenen bir askeri mezuniyet töreninde konuşan Sisi, mevcut görev döneminin son dönemi olacağını söyledi ve 2030'daki bir sonraki seçimde aday olmama sözü verdi.

"Hayatta olursam, devlet başkanı olarak görev sürem 2030'a gelindiğinde sona erecek. Bu konu tamamen karara bağlandı ve bu konuda hiçbir tartışma olmayacak" dedi.

Aralık 2023'teki cumhurbaşkanlığı seçimlerini oyların yüzde 90'ını alarak kazanan Sisi, şu anda altı yıllık görev dönemini sürdürüyor.

Kendisini bir sonraki on yıllık dönemde de görevde tutacak yeni anayasa değişiklikleri yapılması ihtimalini de reddetti. 2019'daki anayasa değişiklikleri, cumhurbaşkanlığı görev sürelerini dört yıldan altı yıla çıkarmış ve üçüncü bir dönem görev yapmasına imkan tanımıştı.

Siyasi yorumcular ve muhalefet isimleri arasında, dördüncü dönem için aday olmasına izin vermek üzere anayasanın yeniden değiştirilip değiştirilmeyeceğine ilişkin uzun süredir spekülasyonlar yapılıyordu.

Sisi "Mısır anayasasına dokunulmayacak" diye söz verdi.

Sisi gerçekten bırakacak mı?

Sisi, siyasi geleceğine ilişkin açıklamalarından daha önce de geri adım attı. Temmuz 2013'te Mısır'ın demokratik yollarla seçilmiş ilk cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'ye karşı gerçekleştirdiği darbenin ardından cumhurbaşkanlığına aday olma arzusunu önemsiz gibi lanse etmiş, ancak daha sonra 2014 seçim yarışına katılmıştı.

Üç yıl sonra anayasaya bağlı kalma ve üçüncü bir dönem için aday olmama sözü verdi. Ancak 2019'da anayasa değişiklikleri halk oylamasında ezici çoğunlukla kabul edilerek Sisi'nin 2023 seçimlerine katılmasının ve takip eden on yıl boyunca iktidarda kalmasının önünü açtı.

Tahrir Institute for Middle East Policy'nin direktör yardımcısı Timothy E. Kaldas, The New Arab'a, "Mısır'ın cumhurbaşkanlığı sarayında 2031'de kimin oturacağına ilişkin herhangi bir varsayıma fazla güvenmezdim" dedi.

Hafta sonundaki açıklamaları samimi olsun ya da olmasın, gelecek dört yıldaki krizlerin onu görevde tutmak için bahane olarak kullanılabileceğini söyledi. Rejim yetkilileri ve medya figürleri, "halkın talebi" nedeniyle iktidarda kalması gerektiği yönünde bir gerekçe oluşturmaya çalışabilir.

Kaldas, "2030'a kadar önümüzdeki dört yılda çok şey olabilir. Bugün gerçek plan ne olursa olsun, bu planın önümüzdeki dört yıllık belirsizlik ve çalkantı döneminde ayakta kalacağının garantisi yok" diye ekledi.

Muhtemel haleflere askeri eğitim

Sisi, tüm muhtemel cumhurbaşkanı adaylarının, kendilerine "devleti korumayı" öğretecek Mısır Askeri Akademisi'nde iki yılı aşkın eğitim almalarının zorunlu olacağını açıkladı.

Yasa tasarısına göre ordu, gelecekteki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmaları için sayıları yüzleri bulabilecek kişilerin eğitimini üstlenecek. Program mezunları, bakanlıkların ve devlet kurumlarının başına da atanabilecek ve vali olarak görev yapabilecek.

Meclis Başkanı, adayların nasıl seçileceğini belirleyecek yasa tasarısını hazırlamak üzere bakanlar, siyasetçiler ve aydınlardan oluşan bir komiteye başkanlık edecek.

Sisi, "Burada, akademide 30 ay geçirerek devletin ne demek olduğunu, hangi kapasitelere sahip olduğunu ve bunların nasıl korunacağını öğrenecekler. Devleti öyle herhangi birine teslim etmemeliyiz. Birkaç düzgün kurulmuş cümleyi bir araya getirebilmek, bir kişiyi otomatik olarak Mısır devletini yönetmeye ehil kılmaz" dedi.

Bu adım, Sisi'nin 12 yıllık cumhurbaşkanlığı döneminde ordunun devlet üzerindeki gücünü genişleten son hamle. Sisi'nin iktidara gelmesinden bu yana ordu, ekonomideki ağırlığını önemli ölçüde artırdı ve hükümet üzerinde yeni bir nüfuz kazandı.

Buna, ordunun rolünü ulusal güvenliği korumanın ötesine taşıyan ve ona "anayasayı ve demokrasiyi koruma" görevi veren 2019 anayasa değişiklikleri de dâhil.

Kaldas, ordunun gelecekteki cumhurbaşkanı adaylarının belirlenmesinde merkezi bir rol oynayacak olmasının, "rejim içindeki merkezi konumunu sürdürdüğünü yansıttığını" söyledi.

"Bu, güvenlik aygıtının Mısır genelinde sivil sektörler üzerindeki artan nüfuzunun ve sivil bakanlıklarla kurumların, Cumhurbaşkanı Sisi rejiminin güvenlik sektöründeki çeşitli temel unsurlarının kontrolüne giderek daha fazla tabi kılınmasının bir parçası" diye ekledi.