Somali'nin başkenti Mogadişu'da yaşanan iç çatışmalara dair neler biliniyor?

Baidoa Online | Tercüme: Mepa News

Mogadişu'nun bazı bölgelerinde 3 Haziran Çarşamba günü geç saatlerde başlayan şiddetli çatışmalar, perşembe sabahına kadar sürdü. Bu gelişme, Somali başkentinde son yıllarda yaşanan en ciddi siyasi-güvenlik gerilimlerinden biri olarak kayda geçti. Çatışmalar, Somali hükümet güçleri ile muhalefet liderleriyle bağlantılı silahlı gruplar arasında yaşandı ve ülkenin halihazırda Eş Şebab isyanıyla mücadele ettiği bir dönemde daha geniş bir siyasi çatışma endişelerini artırdı.

Bölge sakinleri, Howlwadaag ve Abdiaziz dahil bazı ilçelere yayılan çatışmalarda yoğun silah sesleri, havan ateşi, hasar gören evler, yanan araçlar ve etkilenen mahallelerden kaçan siviller olduğunu bildirdi. Tanıklar, bazı ailelerin evlerini terk ettiğini, bazılarının ise çapraz ateşten korunmak için sığınak aradığını anlattı. Uluslararası kuruluşlar, sivil kayıplar ve sivil altyapıya verilen zararlarla ilgili haberlerden endişe duyduklarını ifade etti.

Çatışmalar nasıl başladı?

Birden fazla habere göre şiddet olayları, Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud'u Somali'nin anayasal düzenini zayıflatmakla suçlayan muhalif isimlerin düzenlemeyi planladığı hükümet karşıtı gösterilerin arefesinde başladı. Muhalefet liderleri, bu yılın başlarında onaylanan anayasa değişikliklerinin, geniş bir siyasi uzlaşı olmadan cumhurbaşkanının görev süresini fiilen uzattığını ve seçimleri ertelediğini savunuyor. Hükümet ise bu suçlamaları reddediyor ve attığı adımların anayasal olduğunu, ülkenin siyasi geçiş sürecini istikrara kavuşturmayı amaçladığını belirtiyor.

Çatışmaların doğrudan tetikleyicisi, hükümet güvenlik güçleri ile eski Cumhurbaşkanı Şerif Şeyh Ahmed ve eski Başbakan Hasan Ali Hayri dahil muhalefet liderleriyle bağlantılı silahlı gruplar arasındaki gerilimler gibi görünüyor. Her iki muhalif isim de hükümet güçlerini konutlarını ve siyasi toplantılarını hedef almakla suçladı. Hükümet yetkilileri ise güvenlik güçlerinin başkentte kamu düzenini tehlikeye atan silahlı tehditlere ve eylemlere yanıt verdiğini açıkladı.

Villa Somalia'ya meydan okuyan siyasi ittifak

Son kriz, federal hükümet ile siyasi muhalifleri arasında aylardır büyüyen gerilimi yansıtıyor.

Mogadişu'daki muhalefet grupları, federal hükümetin anayasa reform sürecini sert şekilde eleştiren Puntland ve Cubaland liderleriyle faaliyetlerini giderek daha fazla koordine ediyor. Siyasi analistler, muhalif siyasetçiler, Puntland yönetimi ve Cubaland liderleri arasında ortaya çıkan bu ilişkiyi, Hasan Şeyh Mahmud'un 2022'de yeniden göreve gelmesinden bu yana federal yönetimin karşılaştığı en önemli meydan okumalardan biri olarak değerlendiriyor.

Eleştirmenler, anayasa değişikliklerinin yeterli ulusal istişare olmadan uygulandığını savunurken, hükümet destekçileri reformların Somali'yi daha istikrarlı bir siyasi sisteme taşımak için gerekli olduğunu belirtiyor.

Oluşan çıkmaz, siyasi anlaşmazlığı güvenlik krizine dönüştürdü ve Somali'nin federal kurumlarının uzun süreli bir meşruiyet kriziyle karşı karşıya kalabileceği endişelerini artırdı.

Somali'nin başkenti Mogadişu'da hükümet güçleri arasında iç savaş

Siviller üzerindeki etki

Perşembe günü itibarıyla doğrulanmış resmi can kaybı rakamları açıklanmamış olsa da tanıklar siviller arasında yaralanmalar, evlerin yıkılması ve etkilenen mahallelerden halkın yerinden edilmesi vakalarını bildirdi. Sahadan gelen haberlerde, havan mermilerinin yerleşim alanlarına düştüğü ve sivillerin karşıt güçler arasında kaldığı aktarıldı.

Birleşmiş Milletler, şiddetin ölümlere, sivil yaralanmalara ve altyapı hasarına yol açtığını belirterek sivillerin korunması ve gerilimin derhal düşürülmesi çağrısında bulundu.

Uluslararası tepki

ABD: ABD'nin Mogadişu Büyükelçiliği, yaşanan şiddeti sert şekilde eleştirdi ve olayları "pervasızca" olarak nitelendirdi. Büyükelçilik, Somalili liderleri önümüzdeki günlerde alınacak kararların Somali'nin güvenliği, birliği ve geleceği üzerinde kalıcı sonuçlar doğurabileceği konusunda uyardı.

Büyükelçilik, tüm Somalili siyasi aktörlere istikrarı koruma ve anlaşmazlıklarını silahlı çatışma yerine barışçıl diyalog yoluyla çözme çağrısı yaptı.

İngiltere: İngiltere da şiddeti kınadı ve itidal, diyalog ve barışçıl siyasi çözüm çağrısında bulundu. İngiliz yetkililer, Somalili siyasi aktörler arasındaki silahlı çatışmanın kabul edilemez olduğunu ve yıllardır süren devlet inşası çabalarını zayıflatma riski taşıdığını vurguladı.

Birleşmiş Milletler: BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, çatışmalardan duyduğu endişeyi dile getirdi. Siyasi avantaj elde etmek amacıyla başvurulan şiddeti kınadı ve tüm taraflara itidal gösterme, sivilleri koruma ve anlaşmazlıkları diyalog ile anayasal mekanizmalar yoluyla çözme çağrısı yaptı.

Afrika Birliği: Afrika Birliği Komisyonu, Mogadişu'daki güvenlik gelişmelerinden derin endişe duyduğunu belirtti. Tüm taraflara çatışmaları derhal durdurma, sivilleri koruma ve gerilimi daha da artırabilecek adımlardan kaçınma çağrısında bulundu.

Avrupa Birliği: Somali'nin istikrar ve yönetişim programlarının başlıca destekçilerinden biri olan Avrupa Birliği, Somalili paydaşlar arasında siyasi diyalog ve anayasal uzlaşıyı sürekli savunuyor. Avrupalı diplomatlar, yenilenen siyasi şiddetin son on yılda elde edilen güvenlik kazanımlarını zayıflatabileceği endişesiyle gelişmeleri yakından takip ediyor.

Somali'nin uluslararası imajı açısından sonuçları

Şiddet olayları, Somali açısından son derece hassas bir döneme denk geliyor.

Son yıllarda Somali, onlarca yıllık devlet çöküşü ve çatışma dönemini geride bırakan bir ülke imajı vermeye çalıştı. Hükümet; güvenlik sektörü reformları, ekonomik kalkınma, borçların hafifletilmesi, uluslararası yatırım ve diplomatik temaslarda ilerlemeyi öne çıkardı.

Ancak hükümet güçleri ile siyasi muhalifler arasındaki silahlı çatışmalar, bu imaja uluslararası alanda zarar verme riski taşıyor. Yabancı ortaklar Somali'nin siyasi kurumlarının istikrarını sorgulayabilir, yatırımcılar ise gelecekteki taahhütler konusunda daha temkinli davranabilir.

Çatışmalar ayrıca dikkat ve kaynakları, ülkenin en önemli güvenlik tehditlerinden biri olmayı sürdüren Eş Şebab'a karşı yürütülen mücadeleden uzaklaştırabilir. Uluslararası ortaklar, "siyasi anlaşmazlıkların terörle mücadeleye yönelik ulusal çabaları zayıflatmaması gerektiğini" defalarca vurguladı.

Genel görünüm

Önümüzdeki günler Somali'nin siyasi geleceği açısından kritik olacak. Arabuluculuk çabalarının perşembe günü bazı çatışmaları azalttığı bildirilse de temel siyasi anlaşmazlıklar çözülmüş değil. Analistler, federal hükümet, muhalefet liderleri ve bölgesel yönetimler arasında anlamlı bir diyalog kurulmadığı takdirde Somali'nin ciddi güvenlik sonuçları doğurabilecek uzun süreli bir siyasi krizle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.