Suriye ve İsrail yeniden masada: Şam'dan egemenlik ve Golan vurgusu

İsrail ile Suriye arasında, İsrail'in Suriye'deki Ebu Zuhur Hava Üssü'ne düzenlediği saldırının ardından tırmanan gerilimi düşürmek amacıyla üst düzey bir görüşme gerçekleştirildiği bildirildi.

Axios'un konu hakkında bilgi sahibi iki kaynağa dayandırdığı haberine göre, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ile İsrail dış istihbarat servisi Mossad'ın Başkanı Roman Gofman pazar günü bir araya geldi.

Jerusalem Post'un görüştüğü iki kaynak da görüşmenin gerçekleştiğini doğrularken, kaynaklardan biri görüşmenin "iyi geçtiğini" söyledi.

Suriyeli diplomatik bir kaynak ise görüşmenin ABD'nin arabuluculuğunda ve Ürdün'ün ev sahipliğinde gerçekleştirildiğini bildirdi. Şeybani başkanlığındaki Suriye heyetinde Genel İstihbarat ve Askeri İstihbarat başkanlarının da yer aldığı belirtildi.

Görüşmenin temel gündeminin, İsrail'in son dönemde Suriye'ye yönelik saldırıları ve artan gerilimin düşürülmesine yönelik mekanizmaların oluşturulması olduğu aktarıldı.

Saldırıların durdurulması ve güvenlik anlaşması masada

Görüşmelerde İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırı, operasyon ve gözaltılarının durdurulmasına yönelik mekanizmaların yanı sıra iki ülke arasındaki güvenlik anlaşması müzakerelerinin yeniden başlatılması ele alındı.

Söz konusu güvenlik anlaşmasının, ilerleyen süreçte İsrail ve Suriye arasında daha kapsamlı bir anlaşmanın temelini oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Şeybani, Reuters'a pazar günü yaptığı açıklamada, güvenlik anlaşmasına ilişkin müzakerelerin yakın zamanda yeniden başlamasını beklediklerini söylemişti. Suriye Dışişleri Bakanı, Şam'ın önceliğinin İsrail saldırılarının durdurulması olduğunu belirterek taraflar arasında güven tesis edilmesi gerektiğini ifade etmişti.

Şeybani, Suriye'nin şu anda İsrail'e güvenmediğini ancak diplomasi kanalının açık tutulması gerektiğini vurgulamıştı.

İsrail ve Suriye, ABD arabuluculuğunda yaklaşık bir yıldır güvenlik düzenlemesine ilişkin görüşmeler yürütüyor. Ancak İsrail güçlerinin Suriye topraklarından çekilmesi, Suriye'nin güneyindeki güvenlik düzenlemeleri ve İsrail'in Suriye'ye yönelik askeri operasyonları taraflar arasındaki başlıca anlaşmazlık konuları arasında bulunuyor.

Şam'dan egemenlik vurgusu

Suriyeli diplomatik kaynağa göre Şam, görüşmeler sırasında Suriye'nin egemen bir devlet olduğunu ve kendi askeri kapasitesini yeniden inşa etme, geliştirme ve ulusal çıkarları doğrultusunda ittifaklarını belirleme hakkına sahip olduğunu vurguladı.

Suriye'nin, egemenlik haklarını kısıtlayacak herhangi bir güvenlik düzenlemesini kabul etmeyeceği mesajını verdiği belirtildi.

Şam ayrıca işgal altındaki Golan Tepeleri'nin Suriye toprağı olduğu yönündeki tutumunu yineledi. Ancak Golan'ın nihai statüsünün bu aşamada ele alınmasının erken olduğunu belirten Suriye yönetimi, önceliğin İsrail güçlerinin 8 Aralık 2024 öncesindeki hatlara çekilmesi ve 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'nın tamamen yeniden yürürlüğe konulması olduğunu ifade etti.

Ebu Zuhur saldırısı gerilimi tırmandırmıştı

Görüşme, İsrail'in salı günü Suriye'nin kuzeyindeki Ebu Zuhur Hava Üssü'ne düzenlediği saldırının ardından gerçekleşti.

İsrail, saldırının gerekçesini Türkiye'nin üste askeri konuşlanma hazırlığında olduğu iddiasıyla açıklamıştı. Suriye ve Türkiye ise bu iddiayı reddetmişti.

Şeybani daha önce Axios'a yaptığı açıklamada, Ebu Zuhur'da kalıcı bir Türk askeri varlığı veya Türk üssü oluşturma planının bulunmadığını söylemişti.

Suriye Dışişleri Bakanı ayrıca Reuters'a yaptığı son açıklamada, İsrail'in saldırıdan önce Şam'ın üssün Türk askeri üssüne dönüştürülmeyeceğine ilişkin mesaj iletmesine rağmen hava saldırısının gerçekleştirildiğini belirtmişti.

Türkiye-İsrail gerilimi de görüşüldü

Görüşmelerde Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimin Suriye'ye yansımasının önlenmesi de ele alındı.

Suriyeli diplomatik kaynağa göre taraflar, Türkiye ve İsrail arasındaki gerilimin Suriye topraklarına taşınmasını engelleyecek mekanizmalar üzerinde durdu.

Bu konu, İsrail'in Ebu Zuhur saldırısının ardından daha da önem kazanmış durumda. ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da saldırının ardından İsrail, Türkiye ve Suriye arasında doğrudan çatışmayı önlemeye yönelik bir mekanizma oluşturulması için çalıştıklarını açıklamıştı.

Reuters'a göre Şeybani ile Goffman, 14 Ağustos'ta da telefon görüşmesi gerçekleştirmiş ve Türkiye'nin Suriye'deki askeri varlığını ele almıştı. Bu görüşme, Ebu Zuhur saldırısından birkaç gün önce yapılmıştı.

Dolayısıyla pazar günü gerçekleşen görüşme, İsrail'in hava saldırısının ardından tarafların doğrudan temas kurması açısından önem taşıyor.

Görüşmenin "iyi geçtiği" yönündeki değerlendirme ise tarafların yeni bir askeri tırmanmayı önlemek, iletişim kanallarını açık tutmak ve güvenlik müzakerelerini yeniden başlatmak için diplomatik zemini korumaya çalıştığını gösteriyor.

Kaynak: Mepa News