Suriye'deki konut açığını gidermeye yönelik çalışmalar ne aşamada?

Suriye'de yaklaşık 4,25 milyon konut bulunduğu, bunların yaklaşık 1,32 milyonunun savaş ve çatışmalar nedeniyle farklı düzeylerde hasar gördüğü bildirildi.

Suriye Bayındırlık ve İskan Bakan Yardımcısı İmad el Masri, mevcut tahminlere göre ülkedeki konut açığının 2025'te yaklaşık 1,9 milyon seviyesine ulaştığını ve konut arzındaki artış hızlanmadığı takdirde 2030'da 2,5 milyona çıkabileceğini söyledi.

El Masri, Suriye devlet haber ajansı SANA'ya yaptığı açıklamada, bakanlığın 2035'e kadar yaklaşık 2 milyon konut inşa etmeyi veya mevcut konutların yeniden kullanıma kazandırılmasını hedeflediğini belirtti. Bu hedefin konut açığını yüzde 70'ten fazla azaltabileceği ifade edildi.

Dört aşamalı konut planı

Bakanlığın konut sorununa yönelik çalışmaları dört ana başlıkta yürüttüğü belirtildi.

Buna göre devam eden veya durmuş konut projelerinin tamamlanması, onarılabilir durumdaki konutların rehabilite edilmesi, ağır hasarlı konutların yıkılıp yeniden inşa edilmesi ve illerdeki gerçek talebe göre yeni konut arzının artırılması planlanıyor.

El Masri, konut politikalarının tüm iller için aynı şekilde uygulanmayacağını belirterek önceliklerin konut talebi ve açığının büyüklüğü, mevcut yapı stokunun durumu, nüfus artışı, geri dönüş ihtiyacı, arsa ve istihdam imkanları ile altyapının yeni nüfusu taşıma kapasitesine göre belirleneceğini söyledi.

Bakanlığın bu kapsamda mekansal veriler ve coğrafi bilgi sistemlerinden yararlanarak projelerin yerlerini karşılaştırdığı ve önceliklendirdiği kaydedildi.

Bölgesel planlama çalışmaları

SANA'nın aktardığına göre Bölgesel Planlama Komisyonu, dengeli mekansal kalkınmayı hedefleyen "2035 Ulusal Bölgesel Planlama Çerçevesi"ni tamamladı.

Plan kapsamında kent ve sanayi bölgelerinin belirlenmesi, yerel kaynakların değerlendirilmesi, istihdam imkanlarının oluşturulması ve doğal afet risklerinin dikkate alınması hedefleniyor.

El Masri, konut yatırımlarının yalnızca konut sayısını artırmaya yönelik olmadığını, aynı zamanda inşaat sektörü ve tedarik zincirlerini canlandırarak istihdam ve yerel ekonomik faaliyet oluşturacağını ifade etti.

Kamu-özel sektör ortaklığı planlanıyor

Suriye hükümeti, konut yatırımlarının finansmanında kamu yatırımlarının yanı sıra özel sektör, yatırım ortaklıkları ve yabancı sermayeden yararlanmayı planlıyor.

Önerilen modellerden birinde, Genel Konut Kurumu'na ait arazilerin yatırımcılar aracılığıyla geliştirilmesi öngörülüyor. Bu modelde devletin araziyi sağladığı, yatırımcının ise konut projesi ile altyapısını geliştirdiği belirtiliyor.

El Masri, benzer bir modelin Şam'daki "Abyat Hills" projesinde uygulandığını söyledi.

Bakanlık ayrıca konut ve yatırım projelerini nüfus ve ekonomik faaliyet açısından büyüme kapasitesi bulunan bölgelere yönlendirmeyi, mevcut kentlerin rehabilitasyonu yoluyla nüfus, ekonomik faaliyet ve hizmetlerin daha dengeli dağılımını sağlamayı amaçlıyor.

Yeniden imar maliyetine ilişkin farklı tahminler

Suriye'nin yeniden imarının toplam maliyetine ilişkin tahminler ise kullanılan yöntem ve kapsamına göre önemli ölçüde değişiyor.

Dünya Bankası'nın 2025'te yayımlanan değerlendirmesinde, 2011-2024 dönemindeki fiziksel hasarın incelendiği çalışmada Suriye'nin yeniden imar maliyeti orta senaryoda yaklaşık 216 milyar dolar olarak tahmin edildi.

Dünya Bankası'na göre doğrudan fiziksel hasarın yaklaşık 108 milyar dolarlık bölümünü altyapı ile konut ve konut dışı binalardaki zarar oluşturuyor. Bunun yaklaşık 52 milyar doları altyapıya, 33 milyar doları konutlara ve 23 milyar doları konut dışı yapılara ilişkin.

Birleşmiş Milletler kaynaklarında ise Suriye'nin yeniden imar maliyetinin 250 milyar ila 400 milyar dolar arasında olabileceği yönünde tahminler bulunuyor.

Suriye Ekonomi Bakanı Muhammed Şaar ise Ekim 2025'te Reuters'a yaptığı açıklamada, altyapının modern standartlarla yeniden inşa edilmesi halinde toplam maliyetin 1 trilyon doları aşabileceğini söylemişti. Şaar, yalnızca konutların yeniden inşasının altı ila yedi yıl sürebileceğini belirtmişti.

Farklı tahminler, yeniden imar maliyetinin yalnızca hasarlı yapıların yenilenmesini değil, altyapı, ulaşım, enerji, sanayi ve modernizasyon yatırımlarını kapsayıp kapsamadığına göre önemli ölçüde değişebildiğine işaret ediyor.

Kaynak: Mepa News