Türk akademisyen Doğu Türkistan gözlemlerini paylaştı: "Müspet hiçbir şey görmedik"

Akademisyen Doç. Dr. Ahmet Özkan, yaklaşık bir hafta süren Doğu Türkistan seyahatinin ardından Gulca, Kaşgar ve Urumçi’de yaptığı gözlemleri sosyal medya hesabından paylaştı. Özkan, gezi boyunca camilerin durumundan dil kullanımına, pasaport kontrollerinden ibadet imkanlarına kadar çeşitli gözlemlerini aktardı.

Tamamen kendi imkanlarıyla gerçekleştirdikleri seyahatin sona erdiğini belirten Özkan, Gulca, Kaşgar ve Urumçi'de pek çok yeri gezme ve görme imkanı bulduklarını ifade etti.

Özkan, gezdikleri şehirlerde "dil, din ve ibadet özgürlüğü noktasında müspet hiçbir şey göremediklerini" belirterek, bölgedeki insanların kamera, ses kaydı, telefon uygulamaları ve internet kısıtlamaları gibi araçlarla gözetim altında tutulduğuna şahit olduklarını aktardı.

Gezdikleri bölgelerdeki camilerin tamamının ibadete kapalı olduğunu belirten Özkan, bazı camilerin giriş kapılarının günün belirli saatlerinde açıldığını ancak bu saatlerde dahi içeri girişe izin verilmediğini kaydetti.

Özkan ayrıca ziyaret ettikleri şehirlerin tamamında tabelaların Çinceye çevrildiğini ve konuşulan dilin Çince olduğunu gözlemlediğini belirtti. Gezi boyunca kendilerinin de pek çok kez pasaport kontrolüne tabi tutulduğunu ifade etti.

Gulca'da Beytullah Camii

Özkan'ın Doğu Türkistan'daki ilk durağı Gulca, diğer adıyla Yining şehrindeki Beytullah Camii oldu.

Caminin çevresinin kapatıldığını ve içerisinde çalışma yapıldığını belirten Özkan, çalışmanın kapsamını sorduklarında kendilerine caminin restorasyona alındığının söylendiğini aktardı.

Kaşgar'daki İdygâh Camii

Özkan'ın bir sonraki durağı Kaşgar'daki İdygâh Camii oldu.

Caminin turistik ziyaret amacıyla belirli saatlerde açık olduğunu belirten Özkan, ancak bu saatlerde caminin içerisine girerek namaz kılmanın mümkün olmadığını ifade etti.

Özkan, iki gün üst üste camiye girişlerine izin verilmediğini, üçüncü gün ise pasaportlarıyla namaz kılmak amacıyla camiye girmelerine izin verildiğini aktardı.

Artuş'ta Satuk Buğra Han'ın türbesi

Kaşgar'daki ziyaret noktalarından bir diğerinin, Abdülkerim Satuk Buğra Han'ın Artuş'ta bulunan türbesi olduğunu belirten Özkan, yaklaşık bir saatlik yolculuğun ardından türbenin bulunduğu yere çok yakın bir noktaya kadar ulaşmalarına rağmen bölgeye girişlerine izin verilmediğini ve ziyareti gerçekleştiremediklerini söyledi.

Kaşgarlı Mahmud'un türbesi

Özkan'ın ziyaret ettiği bir diğer tarihi mekan Kaşgarlı Mahmud'un türbesi oldu.

Türbenin bulunduğu külliyeye girdiklerini ancak türbeye geçiş yollarının kapatıldığını belirten Özkan, buna rağmen türbenin kapısına kadar ulaşabildiklerini ifade etti.

Türbenin kapılarının kilitli olması nedeniyle içeri giremediklerini aktaran Özkan, yerleşkenin bakımsız ve harap bir görünüme sahip olduğunu belirtti.

Yusuf Has Hacip'in türbesi ziyarete açık

Kaşgar'daki son ziyaret noktalarının Yusuf Has Hacip'in türbesi olduğunu belirten Özkan, bu ziyarette herhangi bir problemle karşılaşmadıklarını ve türbenin ziyarete açık olduğunu kaydetti.

Özkan'ın seyahatindeki son şehir ise Doğu Türkistan'ın önemli ticaret merkezlerinden Urumçi oldu.

Urumçi'de çok sayıda cami gördüklerini belirten Özkan, bu camilerin tamamının kapalı olduğunu ve "kaderine terk edilmiş" bir görüntü sergilediğini ifade etti.

Doğu Türkistan seyahatine ilişkin gözlemlerini paylaşan Özkan, bölgedeki dil, ibadet ve dini mekanlara ilişkin gözlemlerinin yanı sıra seyahat boyunca karşılaştıkları pasaport kontrolleri ve çeşitli kısıtlamaları da notlarında aktardı.

Kaynak: Mepa News