Türkiye enerjide ne kadar dışa bağımlı, tedarikçiler kim ve riskler neler?

Türkiye, yenilenebilir enerji yatırımlarını ve yerli petrol ve doğal gaz üretimini artırmasına rağmen enerji ihtiyacının önemli bölümünü ithalat yoluyla karşılamayı sürdürüyor.

2025 verilerine göre doğal gazda yüzde 95, ham petrolde yüzde 83 oranında ithalata bağımlı olan Türkiye, enerji tedarikinde Rusya başta olmak üzere farklı ülkelere bağımlı.

Kaynak ve güzergah çeşitliliği arz güvenliğini desteklese de yüksek ithalat faturası, tedarikçi ülkelerdeki yoğunlaşma ve küresel fiyat dalgalanmaları enerji güvenliğinin temel riskleri arasında yer alıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2025 verilerine göre Türkiye, yıl boyunca 58,34 milyar metreküp doğal gaz ithal ederken yurt içi üretimi 3,11 milyar metreküp seviyesinde kaldı. Böylece doğal gazda ithalat bağımlılığı yaklaşık yüzde 95 olarak hesaplandı.

Ham petrolde ise 2025 yılında 31,94 milyon ton ithalat yapılırken yurt içi üretim 6,68 milyon ton oldu. Bakanlık verileri, Türkiye'nin ham petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 83'ünü ithalatla karşıladığını ortaya koyuyor.

SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi'nin Nisan 2026'da yayımladığı Türkiye Enerji Dönüşümü Görünümü 2025 raporuna göre, 2024 yılında Türkiye'nin toplam birincil enerji arzının yüzde 77,6'sı ithal fosil yakıtlardan karşılandı. Aynı yıl doğal gazda ithalat bağımlılığı yüzde 98, petrolde yüzde 85,7, kömürde ise yüzde 60 olarak hesaplandı.

Bu veriler, Türkiye'nin enerji alanında yerli üretim kapasitesini artırmasına rağmen fosil yakıtlarda dış tedarike bağımlılığının devam ettiğini gösteriyor.

Doğal gaz ve petrolde Rusya ilk sırada

Türkiye'nin enerji ithalatında en dikkat çekici unsur, Rusya'nın hem doğal gaz hem de ham petrol tedarikinde ilk sırada yer alması.

Hazine ve Maliye Bakanlığının Nisan 2026 tarihli Ekonomik Görünüm sunumunda, 2025 yılı ithalat verilerine göre Türkiye'nin ham petrol tedarikinin yüzde 46'sının Rusya'dan karşılandığı belirtildi. Rusya'yı yüzde 15 ile Irak, yüzde 13 ile Kazakistan, yüzde 7 ile Suudi Arabistan ve yüzde 6 ile Nijerya izledi. Diğer ülkelerin toplam payı yüzde 13 olarak kaydedildi.

Doğal gaz ithalatında da Rusya ilk sırada bulunuyor. Aynı sunuma göre 2025 yılında Türkiye'nin doğal gaz ithalatının yüzde 43'ü Rusya'dan gerçekleştirildi. ABD yüzde 20 ile ikinci sırada yer alırken Azerbaycan'ın payı yüzde 12, İran'ın yüzde 11, Cezayir'in yüzde 7 oldu. Diğer ülkelerden yapılan ithalatın toplam payı ise yüzde 7 olarak açıklandı.

Bu dağılım, Rusya'nın Türkiye'nin enerji tedarikindeki ağırlığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte doğal gaz ve petrolün farklı ülkelerden ve güzergâhlardan temin edilmesi, tek bir tedarikçiye yönelik olası kesintilerin etkisini sınırlayabilecek bir çeşitlilik sağlıyor.

Kömürde de dış kaynaklara ihtiyaç duyuluyor

Türkiye'nin enerji bağımlılığı yalnızca petrol ve doğal gazla sınırlı değil. Elektrik üretiminde önemli bir yere sahip olan taş kömüründe de ithalat belirleyici konumda.

SHURA'nın 2024 verilerine göre Türkiye'nin kömür ithalat bağımlılığı yüzde 60 seviyesinde bulunuyor. Dünya Bankası'nın UN Comtrade verilerine dayanan 2024 dış ticaret kayıtlarında Türkiye'nin taş kömürü ithalatında Rusya ilk sırada yer alıyor. Rusya'yı Kolombiya, Avustralya, ABD ve Kazakistan izliyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına göre Türkiye, 2025 yılında toplam 108,65 milyon ton kömür tüketti. Aynı yıl yerli kömüre dayalı santrallerden 44,26 teravatsaat, ithal kömüre dayalı santrallerden ise 76,59 teravatsaat elektrik üretildi.

Böylece kömürden elde edilen elektriğin yaklaşık yüzde 63'ü ithal kömürle çalışan santrallerden sağlandı. Bu durum, yerli linyit rezervlerinin varlığına rağmen elektrik üretiminde ithal taş kömürünün önemini koruduğunu gösteriyor.

Türkiye'nin enerji ithalat faturası 62,5 milyar dolar

Enerjide dışa bağımlılığın Türkiye ekonomisi üzerindeki en belirgin etkilerinden biri, ithalat için ödenen döviz miktarı.

SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi'nin raporuna göre Türkiye'nin enerji ürünleri ithalatı 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 4,7 azalarak 62,5 milyar dolar oldu. Enerji kaynaklı dış ticaret açığı ise yüzde 3,7 düşüşle 47,2 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Hazine ve Maliye Bakanlığının verilerinde 2025 yılı doğal gaz ithalatının parasal karşılığı 21,2 milyar dolar, ham petrol ithalatının karşılığı ise 16,1 milyar dolar olarak gösterildi. Bu iki kalem, enerji ithalat faturasının önemli bir bölümünü oluşturdu.

Enerji ithalatının maliyeti yalnızca tüketim miktarına bağlı değil. Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki küresel yükseliş, Türkiye'nin aynı miktarda enerji ithal etmesi durumunda dahi daha fazla döviz ödemesine neden olabiliyor.

Ember'in Haziran 2026 tarihli analizinde, 2026'da yaşanan İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki kriz nedeniyle petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışın Türkiye'nin enerji ithalat faturasına yıl sonuna kadar 14 milyar doların üzerinde ek maliyet getirebileceği hesaplandı. Bu rakam, belirli fiyat ve piyasa koşullarına dayanan bir tahmin niteliği taşıyor.

Türkiye'nin enerji ithalatına bağımlılığı bu nedenle yalnızca bir tedarik güvenliği meselesi değil, aynı zamanda cari denge, döviz ihtiyacı ve enflasyon açısından da önemli bir ekonomik risk oluşturuyor.

Tedarikçi çeşitliliği Türkiye'yi ne kadar koruyor?

Türkiye'nin enerji güvenliği açısından en önemli avantajlarından biri, doğal gazı farklı ülkelerden ve farklı güzergâhlardan temin edebilmesi.

Rusya, Azerbaycan ve İran'dan boru hatlarıyla doğal gaz alan Türkiye, aynı zamanda ABD, Cezayir, Nijerya ve diğer üretici ülkelerden sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal ediyor. LNG altyapısı, boru hattı tedarikine alternatif oluşturması bakımından önem taşıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına göre Türkiye'nin iki kara LNG terminali ve üç yüzer depolama ve gazlaştırma ünitesi (FSRU) bulunuyor. Temmuz 2026'da yapılan açıklamada, ülkenin toplam LNG gazlaştırma kapasitesinin günlük yaklaşık 161 milyon metreküpe ulaştığı belirtildi. Bakanlık, iki yeni FSRU ile bu kapasitenin günlük 200 milyon metreküpe çıkarılmasını hedefliyor.

Doğal gaz depolama tesisleri de arz güvenliğinin önemli unsurları arasında yer alıyor. BOTAŞ'ın verilerine göre Silivri yer altı doğal gaz deposunun kapasitesi 4,6 milyar metreküp. Tuz Gölü deposuyla birlikte Türkiye'nin toplam yer altı depolama kapasitesi yaklaşık 6,3 milyar metreküpe ulaşıyor.

Bu altyapı, özellikle kış aylarında tüketimin arttığı dönemlerde ve boru hattı tedarikinde yaşanabilecek kesintilerde sisteme esneklik kazandırıyor. Ancak depolama kapasitesi, yıllık tüketimin tamamını karşılayabilecek düzeyde değil. Bu nedenle uzun süreli ve eş zamanlı tedarik kesintilerine karşı tek başına yeterli bir güvence oluşturmuyor.

Hürmüz Boğazı ve bölgesel krizlerin etkisi

Türkiye'nin enerji güvenliği, yalnızca tedarikçi ülkelerle değil, enerji sevkiyatının gerçekleştirildiği güzergâhlarla da yakından bağlantılı.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve LNG ticaretinin önemli geçiş noktalarından biri. Türkiye'nin doğrudan bu güzergâha bağımlılığı sınırlı olsa da küresel petrol ve doğal gaz fiyatlarında yaşanan yükseliş, ithalat maliyetleri üzerinden ülkeyi etkiliyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Mart 2026'da yaptığı açıklamada Türkiye'nin petrol tedarikinin yaklaşık yüzde 10-15'lik bölümünün Hürmüz çevresindeki bölgeyle bağlantılı olduğunu, doğal gazda ise doğrudan Hürmüz üzerinden bir tedarik bulunmadığını belirtti. Bakan, Türkiye'nin yaklaşık 12 ayrı ülkeden LNG, dört ülkeden ise boru hattıyla doğal gaz temin ettiğini ifade etti.

Bununla birlikte Türkiye'nin Rusya ve İran'dan boru hattıyla doğal gaz alması, bu ülkelerde yaşanabilecek siyasi veya teknik sorunları önemli hale getiriyor. Özellikle İran'dan gelen gazın uzun süre kesilmesi halinde Azerbaycan ve Rusya'dan sağlanan gazın, LNG ithalatının ve yer altı depolarının devreye alınması gerekiyor.

Dolayısıyla tedarikçi çeşitliliği Türkiye'yi belirli bölgesel krizlere karşı korusa da küresel fiyat şoklarının ekonomik etkisini ortadan kaldırmıyor.

Yerli üretim ve yenilenebilir enerji bağımlılığı azaltabilir mi?

Türkiye son yıllarda enerji ithalatını azaltmak amacıyla yerli petrol ve doğal gaz üretimini artırmaya yönelik yatırımlara ağırlık verdi.

Karadeniz'deki Sakarya Gaz Sahası'nda üretimin başlaması, doğal gazda dışa bağımlılığın azaltılması açısından önemli bir gelişme oldu. Enerji Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında Türkiye'nin doğal gaz üretimi 3,11 milyar metreküpe ulaştı. Gabar sahasında yürütülen petrol üretimi de yerli kaynakların toplam tedarik içindeki payını artırmaya yönelik çalışmaların bir parçası.

Yenilenebilir enerji yatırımları ise elektrik üretiminde ithal yakıt ihtiyacını sınırlayan diğer önemli unsur.

SHURA'nın verilerine göre 2025 yılında Türkiye'de elektrik üretiminin yüzde 43,2'si yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının yıllık verilerinde ise kömürün elektrik üretimindeki payı yüzde 33,3, doğal gazın payı yüzde 22,3 olarak kaydedildi.

Rüzgâr ve güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payının artması, özellikle doğal gazla çalışan santrallerin devreye girme ihtiyacını azaltabiliyor. Ancak yenilenebilir kaynakların üretimi hava koşullarına bağlı olduğundan depolama, iletim altyapısı ve sistem esnekliği yatırımları da önem taşıyor.

Nükleer enerji yatırımları da uzun vadede enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi açısından gündemde. Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin devreye girmesiyle elektrik üretiminde yeni bir kaynak oluşturulması hedefleniyor. Ancak nükleer santralin devreye alınması, Türkiye'nin petrol ve doğal gaz ithalatına olan bağımlılığını doğrudan ortadan kaldırmayacak.

Türkiye'nin enerji güvenliği ne kadar sağlam?

Türkiye'nin enerji güvenliğini değerlendirirken ithalat bağımlılığı ile enerji arz güvenliğini birbirinden ayırmak gerekiyor. Bir ülkenin enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılaması, mutlaka enerji arzında kesinti yaşayacağı anlamına gelmiyor. Tedarikçi çeşitliliği, LNG terminalleri, boru hatları, depolama kapasitesi ve yerli üretim, olası kesintilerin etkisini azaltabiliyor.

Türkiye bu alanlarda son yıllarda önemli altyapı yatırımları gerçekleştirdi. Birden fazla ülkeden doğal gaz alabilmesi, LNG tedarik kapasitesini genişletmesi ve yer altı depolarını kullanması, arz güvenliğini destekleyen unsurlar arasında bulunuyor.

Buna karşılık Rusya'nın doğal gaz ve ham petrol ithalatındaki yüksek payı, İran'dan boru hattıyla yapılan gaz tedariki ve ithal kömüre dayalı elektrik üretimi, Türkiye'nin dış gelişmelere karşı hassasiyetini sürdürüyor.

Enerji güvenliği açısından bir diğer sorun da ithalat maliyetlerinin ekonomik etkisi. Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş, enerji şirketlerinin maliyetlerinden sanayi üretimine, ulaştırmadan hane halkı harcamalarına kadar geniş bir alana yansıyabiliyor.

Bu nedenle Türkiye'nin enerji güvenliğini yalnızca kesintisiz tedarik sağlayabilme kapasitesiyle değerlendirmek yeterli değil. Asıl mesele, enerji ihtiyacının ne kadarının yerli kaynaklardan karşılandığı, ithalatın hangi ülkelere ve güzergâhlara dağıldığı ve küresel krizlerin ekonomik etkilerinin ne ölçüde sınırlandırılabildiği.

Mevcut tablo, Türkiye'nin kısa vadede enerji arzını çeşitlendiren ve kesintilere karşı belirli tamponlara sahip bir altyapı oluşturduğunu, ancak uzun vadede ithal fosil yakıtlara bağımlılığını azaltma ihtiyacının devam ettiğini gösteriyor.

Kaynak: Mepa News