Türkiye ile Suriye'nin serbest bölge hamlesi ne zaman hayata geçecek ve detayları neler?

Fotoğraf: Mutabakat zaptı imza töreninden

Suriye ile Türkiye arasında ekonomik iş birliğini geliştirmeye yönelik Ankara'da gerçekleştirilen görüşmelerde, İdlib'de kurulması planlanan serbest ticaret bölgesi ve kuru liman projesi gündemin öne çıkan başlıklarından biri oldu.

Suriye Gümrükler ve Sınır Kapıları Genel İdaresi heyeti, 21-22 Temmuz tarihlerinde Ankara'da Türk yetkililerle bir araya gelirken, görüşmelerde iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesi, ticaretin canlandırılması ve yeni istihdam alanlarının oluşturulması ele alındı.

Suriye Gümrükler ve Sınır Kapıları Genel İdaresi'nin açıklamasına göre, düzenlenen yatırım forumunda İdlib Serbest Bölgesi projesinin konumu, temel bileşenleri, uygulama aşamaları ile bölgede kurulması planlanan sanayi, ticaret ve lojistik faaliyetleri yatırımcılara tanıtıldı.

Ayrıca projede yer alacak şirketlere sunulması planlanan teşvikler ve yatırım fırsatları hakkında bilgi verildi.

Türk şirketiyle mutabakat imzalanmıştı

Suriye'deki Serbest Bölgeler Genel Kurumu, 7 Mayıs 2025'te Türk şirketi Pomako ile İdlib Serbest Bölgesi ve kuru limanının Yap-İşlet-Devret modeliyle inşa edilmesi ve işletilmesine yönelik bir mutabakat zaptı imzalamıştı.

İdlib Valiliği tarafından yapılan açıklamada, projenin entegre bir serbest bölge ve kuru liman inşasını kapsadığı, bunun da yatırım çekilmesi, ticaret hacminin artırılması, yeni istihdam oluşturulması ve Suriye-Türkiye ticaretinin geliştirilmesine katkı sağlamasının hedeflendiği belirtilmişti.

Suriye Gümrükler ve Sınır Kapıları Genel İdaresi Başkanı Kuteybe Bedevi de 23 Temmuz'da yaptığı açıklamada, Ankara ziyaretinde İdlib Serbest Bölgesi ve kuru liman projesinin sunduğu yatırım fırsatlarını Türk tarafına anlattıklarını söyledi.

Bedevi, görüşmelerin somut projelere ve uzun vadeli ortaklıklara dönüşmesini umut ettiklerini belirterek, bunun iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonu güçlendireceğini ifade etti.

"Bölgesel stratejik proje"

Yatırım forumunda konuşan Bedevi, İdlib'deki serbest bölge ve kuru liman projesinin, Türkiye sınırına ve Bab el Hava Sınır Kapısı'na yakınlığı ile M4 ve M5 uluslararası karayollarının kesişim noktasında yer alması nedeniyle bölgesel ölçekte stratejik öneme sahip olduğunu söyledi.

Projenin sanayi, ticaret, depolama, lojistik ve yeniden ihracat merkezi haline gelmesini hedeflediklerini belirten Bedevi, Türk şirketleri ve yatırımcılarını Suriye-Türkiye ortaklıklarına katılmaya davet etti.

Çalışmalar hazırlık aşamasında

Suriye Gümrükler ve Sınır Kapıları Genel İdaresi Halkla İlişkiler Müdürü Mazin Alluş ise Suriye Now'a yaptığı açıklamada, projenin henüz hazırlık aşamasında bulunduğunu ve sahada inşaat çalışmalarına başlanmadığını söyledi.

Alluş, şu ana kadar Pomako ile mutabakat zaptının imzalandığını, teknik ve ekonomik fizibilite çalışmalarının tamamlandığını ve nihai anlaşmaya ilişkin ilk müzakere turunun gerçekleştirildiğini belirtti.

Nihai sözleşmenin teknik, yatırım, işletme ve hukuki boyutlarının görüşüldüğünü aktaran Alluş, henüz resmi bir uygulama takviminin açıklanmadığını, hukuki ve sözleşmesel süreçlerin tamamlanmasının ardından projenin zaman planının duyurulacağını ifade etti.

İhracat ve lojistik hedefi

Alluş, projenin temel hedefinin modern bir lojistik merkez oluşturmak, depolama, gümrükleme ve taşımacılık altyapısını geliştirmek ve bölgeyi kara sınır kapıları ile deniz limanlarına bağlamak olduğunu söyledi.

Projenin ayrıca özellikle sanayi ve tarım ürünlerinin ihracatı ile yeniden ihracatını desteklemeyi, yerli ve yabancı yatırımları çekmeyi, yeni istihdam alanları oluşturmayı ve İdlib'i stratejik konumu sayesinde önemli bir ticaret ve lojistik merkezi haline getirmeyi amaçladığını belirtti.

"Üretim ekonomisine geçiş fırsatı"

Suriyeli ekonomist Gazvan el Mısri ise Suriye Now'a yaptığı değerlendirmede, projenin yeniden inşa söyleminden somut üretim ve yatırım projelerine geçiş anlamına geldiğini ifade etti.

El Mısri, serbest bölgenin yurt dışındaki Suriyeli sermayeyi, Türk ve Arap yatırımcıları çekerek gıda, tekstil, yapı malzemeleri ve lojistik sektörlerinde üretimi artırabileceğini, bunun da ihracatı, vergi gelirlerini ve istihdamı destekleyebileceğini söyledi.

Türkiye açısından ise projenin Suriye pazarına daha düşük maliyetle erişim sağlayacağını belirten Mısri, ülkenin Ürdün, Irak ve Körfez ülkelerine uzanan ticaret koridorlarında bir geçiş noktası olarak kullanılabileceğini ifade etti.

El Mısri, projenin aynı zamanda kuzeybatı Suriye'nin ulusal ekonomiye entegrasyonunu hızlandırabileceğini, gönüllü geri dönüşleri teşvik edebileceğini ve bölgesel ticaret ağlarına katkı sunabileceğini dile getirdi. Ancak projenin başarılı olabilmesi için güçlü altyapı yatırımları, açık yasal düzenlemeler, şeffaf yönetim ve üretim odaklı bir ekonomik model gerektiğini vurguladı.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera