Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'dan İran'a kritik ziyaret

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın üst düzey temsilcileri, bölgesel gerilimi azaltmak ve diplomatik çözüm yollarını değerlendirmek üzere İranlı yetkililerle Tahran’da bir araya geldi.

Görüşmelerde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının bölgesel etkileri, Filistin ve Lübnan’daki gelişmeler ile bölgesel güvenlik mekanizmalarının oluşturulması ele alındı.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın tarafları Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın üst düzey temsilcileri, 26 Ekim Pazartesi günü İran’ın başkenti Tahran’da İranlı yetkililerle görüştü.

Görüşmelere Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asım Münir ve Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın katıldı. Heyet, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai ile bir araya geldi.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri Kani, görüşmeye katılacak isimleri İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada duyurdu. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı da ziyaretin bölgesel gerilimin azaltılması, diyalog ve diplomatik çözüm çabalarının desteklenmesi amacı taşıdığını bildirdi.

Suudi Arabistan’ın kamu diplomasisinden sorumlu bakan yardımcısı Rayed Krimly, görüşmenin Katar ve Pakistan’ın arabuluculuk girişimlerini destekleme çabalarının bir parçası olduğunu belirtti.

İran: Bölgesel güvenlik mekanizmaları oluşturulmalı

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelerde bölgesel güvenlik başta olmak üzere İsrail’in Filistin toprakları ve Lübnan’daki faaliyetleri ile ABD’nin İran’a yönelik savaşının bölge üzerindeki etkilerinin ele alınacağını söyledi.

Bekayi, Tahran’daki toplantıyı bölgesel güvenlik mekanizmalarının oluşturulması yönünde pratik bir adım olarak nitelendirdi. İranlı sözcü, kalıcı istikrarın bölge ülkelerinin kendi imkanlarına ve ortak çıkarlarına dayanan bir güvenlik düzeniyle sağlanabileceğini savundu.

Görüşmeler, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yeni saldırılar düzenleyebileceğine ilişkin açıklamaların ardından bölgedeki tansiyonun yükseldiği bir dönemde gerçekleştirildi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni bir askeri operasyon ihtimalini gündeme getirmesi ve Tahran yönetiminin olası bir saldırıya daha güçlü karşılık vereceği yönündeki açıklamaları, diplomatik girişimlerin önemini artırdı.

Katar ve Pakistan, Washington ile Tahran arasındaki gerilimi düşürmeye yönelik arabuluculuk çabalarını sürdürüyor. Katar’dan bir heyet de pazartesi gününden önce Tahran’da İranlı yetkililerle görüşmüştü.

Mekke İttifakı'nın bölgesel rolü

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, 7 Ağustos 2026’da Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamıştı. Anlaşmaya göre taraflardan birine yönelik silahlı saldırı, diğer taraflara yapılmış bir saldırı olarak değerlendiriliyor.

Metinde, tarafların birbirlerinin toprak bütünlüğü, egemenliği ve uluslararası alanda tanınan sınırlarına yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için gerekli bütün araçları kullanması öngörülüyor.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Mekke Anlaşması'nın tam metni

Anlaşma, bölgesel güvenlik alanında üç ülke arasında daha yakın bir iş birliği kurulmasını hedefliyor. Pakistan anlaşmayı onaylarken Türkiye’deki parlamenter onay süreci devam ediyor.

Üç ülkenin temsilcileri, ekim ayının başında Riyad’da gerçekleştirdikleri acil toplantıda Suudi Arabistan’a yönelik tehditlere karşı askeri kapasite ve imkanların hızlı biçimde konuşlandırılması için gerekli adımların atılması konusunda mutabakata varmıştı.

Tahran görüşmesi, Yemen’de İran’la bağlantılı Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarının arttığı bir döneme de denk geldi. Riyad yönetimi, saldırıların ardından bölgesel ortaklarıyla güvenlik koordinasyonunu artırmaya çalışıyor.

Pakistan’ın arabuluculuk girişimleri

Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asım Münir, geçen hafta Tahran’ı ziyaret ederek İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve diğer üst düzey yetkililerle görüşmüştü. Bu temasların, İslamabad’ın Washington ile Tahran arasında arabuluculuk rolünü yeniden canlandırma çabalarının parçası olduğu belirtiliyor.

Katar ve Pakistan’ın yürüttüğü diplomatik girişimler, haziran ayında taraflar arasında geçici bir anlaşmaya ulaşılmasına katkıda bulunmuştu. Ancak çatışmaların yeniden başlamasıyla söz konusu uzlaşı kalıcı bir çözüme dönüşemedi.

Mekke Paktı temsilcilerinin Tahran ziyareti, bir yandan Suudi Arabistan’ın güvenlik kaygılarını ele almayı, diğer yandan İran’la doğrudan temas yoluyla bölgesel gerilimin daha fazla tırmanmasını önlemeyi amaçlayan diplomatik girişimlerden biri olarak öne çıkıyor.

Görüşmelerin ardından tarafların hangi somut adımlar üzerinde uzlaştığına ilişkin ayrıntılı bir ortak açıklama yayınlanmadı.

Kaynak: Mepa News