Türkiye, "tıkanıklığı aşmak için" Sinirlioğlu'nu BM Genel Sekreterliğine aday gösterdi

Türkiye'nin Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu'nu Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği görevine resmen aday göstermesinin ardından Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ankara'nın kararının gerekçelerini açıkladı.

Fidan, adaylığın yalnızca seçim yarışına katılma amacı taşımadığını, BM'deki seçim sürecinde yaşanan tıkanıklığın aşılmasına diplomatik katkı sunmayı hedeflediğini söyledi.

ABD'nin Atlanta kentinde düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı kapsamında Anadolu Ajansı ve TRT'ye konuşan Fidan, Türkiye'nin BM Genel Sekreterliği seçim sürecini yaklaşık bir yıldır yakından takip ettiğini belirtti.

BM'de yeni genel sekreterin Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden seçilmesine yönelik gayriresmi coğrafi rotasyon geleneğini hatırlatan Fidan, Ankara'nın bu beklentiye saygı duyduğunu ancak adaylar arasında uzlaşma sağlanamaması nedeniyle sürecin çıkmaza girdiğini ifade etti.

Fidan, Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Lana Nusseibeh'i aday göstermesi ve seçim sürecindeki son gelişmelerin ardından Türkiye'nin kendi adayını çıkarma kararı aldığını belirtti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan mektupla Sinirlioğlu'nun adaylığının BM'ye resmen iletildiğini söyleyen Fidan, "Amacımız, çıkmazı aşmaya yönelik diplomatik bir katkı sağlamaktır" dedi.

Adaylık kararı seçim sürecindeki tıkanıklığın ardından geldi

Türkiye'nin adaylık kararı, BM Güvenlik Konseyi'nde yürütülen gayriresmi oylamalarda adaylar üzerinde uzlaşma sağlanamamasının ardından geldi.

Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Ahmet Yıldız, 30 Ekim tarihli adaylık mektubunun BM Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi başkanlarına iletildiğini açıkladı.

Ankara, Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden bir adayın seçilmesine yönelik beklentiyi gözeterek başlangıçta yarışa kendi adayını dahil etmedi. Ancak son oylamalarda da uzlaşma sağlanamaması üzerine Sinirlioğlu'nun adaylığı resmiyet kazandı.

BM Genel Sekreterliği için yarışan isimler arasında Kosta Rikalı Rebeca Grynspan, Arjantinli Rafael Grossi, Guyanalı Carolyn Rodrigues-Birkett, Ekvadorlu María Fernanda Espinosa ve Ivonne A-Baki, Şilili Michelle Bachelet, eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall ve Ugandalı Olara Otunnu bulunuyor. BAE'nin adayı Lana Nusseibeh de yarışa katılan isimler arasında yer alıyor.

Azerbaycan BAE'nin adaylığını desteklemişti

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, 27 Ekim'de yaptığı açıklamada BAE'nin Lana Nusseibeh'i aday gösterme girişimini memnuniyetle karşıladıklarını bildirmişti.

Bakü yönetimi, BM Genel Sekreterliği seçim sürecinin adayların mesleki nitelikleri, diplomatik tecrübeleri, tarafsızlıkları ve üye ülkeler arasında uzlaşı oluşturma kabiliyetleri temelinde yürütülmesi gerektiğini belirtmişti.

Azerbaycan'ın bu açıklaması, Türkiye'nin Sinirlioğlu'nu resmen aday göstermesinden birkaç gün önce geldi.

Bakü'nün BAE adaylığına yönelik açıklaması, Türkiye ile Azerbaycan arasında başörtüsü tartışmaları ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Ankara'daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne katılmaması nedeniyle diplomatik gerilimin gündemde olduğu bir döneme denk geldi.

Feridun Sinirlioğlu kimdir?

1956 yılında Giresun'da dünyaya gelen Feridun Sinirlioğlu, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun oldu.

Diplomasi kariyerine 1982 yılında Dışişleri Bakanlığı'nda başladı.

1996-2000 yılları arasında Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in dış politika başdanışmanlığını yürüten Sinirlioğlu, 2002-2007 yılları arasında Türkiye'nin İsrail Büyükelçisi olarak görev yaptı.

2009 yılında Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlığına getirilen Sinirlioğlu, 2015 yılında Ahmet Davutoğlu başbakanlığındaki seçim hükümetinde Dışişleri Bakanlığı görevini üstlendi.

2016-2023 yılları arasında Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi olarak görev yapan Sinirlioğlu, 2023 yılında BM Genel Sekreteri António Guterres tarafından Afganistan konusunda bağımsız değerlendirme hazırlamak üzere görevlendirildi.

Aralık 2024'te 57 üyeli AGİT'in Genel Sekreterliğine seçilen Sinirlioğlu, farklı hükümetler döneminde Türkiye'nin dış politikasında görev almış kariyer diplomatlardan biri olarak öne çıkıyor.

BM Genel Sekreteri nasıl seçiliyor?

Mevcut BM Genel Sekreteri António Guterres'in görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek. Yeni genel sekreterin seçimi, BM Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi ve Genel Kurul'un atamasıyla gerçekleştiriliyor.

Bir adayın Güvenlik Konseyi'nde 15 üyeden en az dokuzunun desteğini alması gerekiyor. Bununla birlikte ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere'den oluşan beş daimi üyeden herhangi birinin veto kullanması adayın seçilmesini engelliyor.

Güvenlik Konseyi'nin üzerinde uzlaştığı isim daha sonra 193 üyeli BM Genel Kurulu tarafından atanıyor.

Türkiye'nin Sinirlioğlu'nu aday göstermesiyle birlikte, Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden bir ismin seçilmesi yönündeki gayriresmî beklentinin bulunduğu yarışa bölge dışından yeni bir aday daha katılmış oldu.

Kaynak: Mepa News