Türkiye üzerinden İsrail'e: Azerbaycan, İsrail'in petrol ihtiyacının yarısını karşılıyor

Azerbaycan, İsrail'in en önemli petrol tedarikçisi konumunda. Gemi takip verilerine göre 2025 yılında İsrail'in ham petrol ithalatının yüzde 46,4'ü Azerbaycan petrolü oldu.

Böylece Bakü, İsrail'in petrol tedarikinde Rusya ve diğer üretici ülkelerin önüne geçti. Azerbaycan petrolü, İsrail açısından yalnızca önemli bir ticari kaynak değil, enerji arz güvenliğinin temel unsurlarından biri haline geldi.

Reuters'ın Kpler verilerine dayandırdığı 21 Ocak 2026 tarihli habere göre İsrail'in Türkiye'nin Ceyhan Limanı üzerinden aldığı Azerbaycan petrolü, 2025 yılında günlük ortalama 94 bin varile ulaştı. Bu miktar, bir önceki yıla göre yüzde 31 artış anlamına geliyor. Azerbaycan petrolünün İsrail'in toplam ham petrol ithalatındaki payı yüzde 46,4'e yükselirken, ikinci sıradaki Rusya'nın payı yaklaşık yüzde 28'de kaldı. Böylece Azerbaycan, İsrail'in petrol tedarikinde açık ara ilk sıraya yerleşti.

Aynı veriler, Azerbaycan'ın İsrail'in petrol ithalatındaki payının son on yılın en yüksek seviyesine ulaştığını gösteriyor.

2024'te 713 milyon dolarlık petrol ihracatı

Dünya Bankası'nın Birleşmiş Milletler Comtrade verilerine dayanan WITS platformuna göre Azerbaycan, 2024 yılında İsrail'e yaklaşık 1,17 milyon ton ham petrol ihraç etti. Bu ihracatın değeri 713,3 milyon dolar olarak kaydedildi. Azerbaycan, aynı yıl İsrail'e ham petrol ihraç eden ülkeler arasında hem miktar hem de değer bakımından ilk sırada yer aldı.

Azerbaycan Devlet Gümrük Komitesi verilerini aktaran Interfax da 2024 yılında İsrail'e 1,17 milyon ton petrol satıldığını ve bu satışların yaklaşık 713 milyon dolar gelir sağladığını bildirdi. Söz konusu dönemde İtalya, Azerbaycan petrolünün en büyük alıcısı olurken İsrail de ülkenin önemli ihracat pazarlarından biri olarak öne çıktı.

Petrol Türkiye üzerinden İsrail'e nasıl ulaşıyor?

Azerbaycan petrolünün İsrail açısından önemini artıran başlıca unsurlardan biri, petrolün uluslararası pazarlara ulaştırılmasında kullanılan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı.

Hazar Denizi'ndeki Azerbaycan petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, bu hat üzerinden Gürcistan ve Türkiye topraklarını geçerek Akdeniz kıyısındaki Ceyhan Limanı'na ulaştırılıyor. Buradan tankerlerle İsrail başta olmak üzere farklı ülkelere sevk ediliyor.

Azerbaycan Enerji Bakanlığına göre 1.768 kilometre uzunluğundaki BTC boru hattının günlük taşıma kapasitesi 1,2 milyon varil. Hattın 443 kilometresi Azerbaycan, 249 kilometresi Gürcistan ve 1.076 kilometresi Türkiye sınırları içinde bulunuyor.

2006 yılında faaliyete geçen hat, Azerbaycan'ın petrol ihracatında temel güzergâh olmasının yanı sıra Kazakistan ve Türkmenistan petrolünün taşınmasında da kullanılıyor.

Bu güzergah, İsrail'in petrol tedarikinde coğrafi açıdan önemli bir avantaj sağlıyor. Azerbaycan petrolü, Hazar Denizi'nden Akdeniz'e uzanan mevcut boru hattı ve liman altyapısı sayesinde İsrail'e deniz yoluyla ulaştırılabiliyor. Böylece İsrail, petrolünü yalnızca uzak üretici ülkelerden uzun deniz rotaları üzerinden temin etmek zorunda kalmıyor.

BTC hattının İsrail için önemi yalnızca Azerbaycan petrolüyle de sınırlı değil. Kazakistan petrolünün bir bölümü de farklı taşıma güzergâhları üzerinden Ceyhan'a ulaştırılıyor. Bu nedenle Ceyhan, İsrail'in Hazar havzasından petrol tedarikinde önemli bir çıkış noktası niteliği taşıyor.

Türkiye'nin ticaret yasağına rağmen petrol sevkiyatı sürüyor

Azerbaycan petrolünün Ceyhan üzerinden İsrail'e ulaşması, Türkiye'nin Mayıs 2024'te İsrail ile ticareti durdurma kararı almasının ardından da gündemde kalmaya devam etti. Ankara, Haziran 2024'ten itibaren İsrail ile doğrudan ticaretin durdurulduğunu açıklarken, Azerbaycan petrolünün Türkiye üzerinden İsrail'e sevk edildiğine ilişkin haberler tartışmalara neden oldu.

Reuters'ın Ocak 2026 tarihli haberinde, Kpler ve Vortexa gibi gemi takip şirketlerinin verilerine dayanılarak Azerbaycan petrolü taşıyan tankerlerin Ceyhan'dan ayrıldıktan sonra varış noktalarını farklı gösterdiği veya otomatik tanımlama sistemlerini (AIS) kapattığı belirtildi. Haberde, bazı tankerlerin Akdeniz'de Mısır veya Kıbrıs açıklarını varış noktası olarak bildirmesine rağmen petrolü İsrail limanlarına boşalttığı aktarıldı.

Vortexa'nın verdiği örneklerden birinde, Ceyhan'dan yükleme yapan Valfoglia adlı tanker 7 Ocak 2026'da İsrail'e 680 bin varil Azerbaycan ham petrolü teslim etti. Kimolos adlı başka bir tanker de Ceyhan'dan yüklendiği petrolü İsrail'in Aşkelon limanına taşıdı.

Türkiye Enerji Bakanlığı ise Reuters'ın sorularına yanıtında, devlet petrol boru hattı işletmecisi BOTAŞ'ın Azerbaycan petrolünün satışında yer almadığı yönündeki 2024 tarihli açıklamasına atıfta bulundu. Ankara ayrıca Ceyhan'dan petrol yükleyen ihracatçıların İsrail'e ticaret yasağı kararına uyduğunu savunmuştu.

Dolayısıyla burada birbirinden ayrılması gereken üç konu bulunuyor: Azerbaycan petrolünün BTC üzerinden Türkiye'ye taşınması, Ceyhan'da özel şirketler veya ihracatçılar tarafından tankerlere yüklenmesi ve petrolün nihai varış noktası. Türkiye'nin boru hattı ve liman üzerinden transit geçişe izin vermesi, tek başına petrolün İsrail'e doğrudan Türkiye tarafından satıldığı anlamına gelmiyor.

İsrail neden Azerbaycan petrolüne ihtiyaç duyuyor?

İsrail'in enerji ihtiyacında doğal gazın elektrik üretimindeki payı artmış olsa da ham petrol, ulaşım ve sanayi başta olmak üzere birçok alanda önemini koruyor.

Ham petrol, Hayfa ve Aşdod gibi rafinerilerde işlenerek benzin, motorin, jet yakıtı ve diğer petrol ürünlerine dönüştürülüyor.

Bu nedenle düzenli ham petrol tedariki, ülkenin ulaşım sisteminin, sanayisinin ve askeri lojistiğinin devamlılığı açısından önem taşıyor.

Azerbaycan petrolünün İsrail için öne çıkmasının birkaç nedeni bulunuyor:

- Yüksek tedarik payı: 2025'te İsrail'in ham petrol ithalatının yüzde 46,4'ünün Azerbaycan kaynaklı olması, bu ülkeyi İsrail'in en önemli petrol tedarikçisi haline getirdi.

- Mevcut taşıma altyapısı: BTC boru hattı ve Ceyhan limanı, Hazar havzasındaki petrolün Akdeniz'e ulaştırılmasını sağlıyor.

-Tedarik çeşitliliği: Azerbaycan, Rusya ve diğer üreticilerle birlikte İsrail'in farklı kaynaklardan petrol temin etmesine imkan veriyor.

- Jeopolitik avantaj: Azerbaycan ile İsrail arasındaki enerji ticareti, iki ülkenin ekonomik ilişkilerini stratejik bir boyuta taşıyor.

Bununla birlikte İsrail'in Azerbaycan petrolüne bağımlılığı, ülkenin bütün petrol ihtiyacının tek bir kaynaktan karşılandığı anlamına gelmiyor. Kpler verilerine göre 2025'te Rusya yaklaşık yüzde 28'lik payla ikinci büyük tedarikçi oldu. Nijerya'dan yapılan alımlar da aynı dönemde arttı. Dolayısıyla Azerbaycan'ın konumu çok önemli olmakla birlikte İsrail farklı tedarikçiler üzerinden kaynak çeşitlendirmesini sürdürüyor.

Enerji ticareti ve Azerbaycan-İsrail ilişkilerinin stratejik boyutu

Azerbaycan ile İsrail arasındaki ilişkiler petrol ticaretinden ibaret değil. İki ülke arasında savunma sanayi, güvenlik, teknoloji ve enerji alanlarında uzun süredir işbirliği bulunuyor. İsrail açısından Azerbaycan, Hazar havzasındaki enerji kaynaklarına erişim ve bölgesel ilişkiler bakımından önemli bir ortak. Azerbaycan açısından ise İsrail önemli bir enerji pazarı ve savunma teknolojileri alanında işbirliği yapılan ülkelerden biri.

Bu ilişkinin enerji boyutunda dikkat çeken husus, Azerbaycan'ın İsrail'e petrol sağlayan en büyük ülke konumuna yükselmiş olması.

2025 verileri, İsrail'in ham petrol tedarikinde Azerbaycan'ın payının neredeyse yarıya ulaştığını ortaya koyuyor.

Bu tablo, Azerbaycan petrolünün İsrail açısından neden önemli olduğunu gösteriyor: Petrol, yalnızca ekonomik bir ihracat kalemi değil, aynı zamanda İsrail'in enerji güvenliği ve bölgesel tedarik ağının temel unsurlarından biri.

Kaynak: Mepa News