Türkiye'nin gündemindeki HGS krizine ilişkin bilinenler neler?
HGS geçiş ücretlerine uygulanan dört kat ceza ve icra masrafları sürücülerin tepkisini çekti. Uygulamaya karşı kampanya başlatan avukat Yunus Arı'nın X hesabına erişim engeli getirilirken, Bakanlık icra takiplerini durdurma kararı aldı.
HGS geçiş ücretlerini zamanında tahsil edemeyen sürücüler, bazı durumlarda borçlarını ancak icra takibiyle öğrendiklerini belirtiyor. Dört kat ceza, faiz ve avukatlık masraflarıyla katlanan borçlar kamuoyunda tepki toplarken, uygulamaya karşı kampanya başlatan avukat Yunus Arı'nın X hesabına da erişim engeli getirildi.
Ulaştırma Bakanlığı ise 20 Kasım'da icra takiplerinin yeni düzenleme yapılana kadar durdurulacağını açıkladı.
Türkiye'de köprü ve otoyol geçişlerinde kullanılan Hızlı Geçiş Sistemi (HGS), son haftalarda sürücülerin artan şikayetleri ve yüksek tutarlı icra dosyaları nedeniyle tartışmaların odağına yerleşti.
Sürücüler, HGS hesaplarında yeterli bakiye bulunmasına rağmen bazı geçiş ücretlerinin tahsil edilmediğini, borçlarını sorgulama sisteminde göremediklerini ve kimi durumlarda kendilerine herhangi bir bildirim ulaşmadan icra takibiyle karşılaştıklarını ileri sürüyor.
Tartışmaların büyümesinde 15 Ekim 2026'da HGS borç sorgulama sisteminde yapılan değişiklik de etkili oldu. Daha önce Karayolları Genel Müdürlüğünün (KGM) internet sitesi üzerinden plaka bilgisiyle yapılabilen bazı sorgulamalar, e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması gerektiren sisteme taşındı. Değişiklik sonrasında toplu sorgulama ve ödeme yapılamaması, başka kişilere ait araçların borçlarının ödenememesi ve tahsil edilen tutarların sistemden geç düşmesi gibi şikayetler gündeme geldi.
Şikayetvar verilerine göre, Ekim 2026'da KGM'ye yönelik şikayetler bir önceki döneme kıyasla yüzde 311, doğrudan HGS'ye yönelik şikâyetler ise yüzde 24 arttı.
HGS sistemi neden tartışılıyor?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 17 Kasım'da yaptığı açıklamada sorgulama sistemindeki değişikliğin Kişisel Verileri Koruma Kurulunun (KVKK) değerlendirmesi üzerine gerçekleştirildiğini söyledi.
Uraloğlu, daha önce herhangi bir kişinin plaka üzerinden araç geçişlerini sorgulayabildiğini, bunun kişisel verilerin ihlali anlamına geldiği yönündeki değerlendirme sonrasında sorgulama yetkisinin araç sahibiyle sınırlandırıldığını belirtti.
Bakan, yeni sistemin e-Devlet üzerinden kimlik doğrulamasıyla çalışmaya başladığını ve kullanıcıların önceki uygulamaya alışmış olması nedeniyle bir geçiş süreci yaşandığını ifade etti.
Ancak yeni uygulama, sürücülerin borç sorgulama ve ödeme işlemlerini zorlaştırdığı yönündeki şikayetleri beraberinde getirdi. Özellikle birden fazla aracı bulunan işletmeler, filo sahipleri ve başkasının aracına ait geçiş borcunu ödemek isteyen kişiler açısından sorunlar yaşandığı bildirildi.
Bazı sürücüler ise hesaplarında yeterli bakiye bulunmasına rağmen geçiş ücretlerinin otomatik olarak tahsil edilmediğini ve borçların zamanında bildirilmediğini ileri sürdü.
Bakan Uraloğlu, 17 Kasım'da yaptığı açıklamada amacın vatandaşları cezalandırmak olmadığını belirterek KGM koordinasyonunda otoyol işletmecileriyle toplantı yapılacağını duyurdu. Toplantıda, ihlalli geçişlerin avukatlık ve icra aşamasına ulaşmadan çözülebilmesi için yeni yöntemlerin değerlendirilmesi kararlaştırıldı.
Küçük geçiş borçları nasıl yüksek icra dosyalarına dönüşüyor?
Tartışmanın en önemli başlıklarından biri, ihlalli otoyol geçişlerine uygulanan cezaların zaman içinde katlanabilmesi.
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30'uncu maddesi kapsamında, KGM tarafından işletilen ücretli otoyol ve köprülerde geçiş ücretini ödemeyen sürücüler için kademeli bir ceza sistemi uygulanıyor.
Mevcut uygulamada geçiş tarihinden itibaren ilk 15 gün içerisinde ödeme yapılması halinde idari para cezası uygulanmıyor. 16'ncı günden 45'inci güne kadar ödeme yapılması durumunda geçiş ücretinin bir katı, 45 günlük süre içinde ödeme yapılmaması halinde ise dört katı tutarında idari para cezası uygulanabiliyor.
İhlalli geçiş borcunun icra takibine konu olması durumunda ise dosyaya faiz, avukatlık ücreti ve icra masrafları da eklenebiliyor. Böylece başlangıçta düşük tutarlı olan geçiş borçları, takip sürecinde çok daha yüksek rakamlara ulaşabiliyor.
200 bin liralık borç nasıl 4,5 milyon lira olabiliyor?
Tartışmaların büyümesinde avukat Yunus Arı'nın sosyal medya hesabından paylaştığı icra dosyaları da etkili oldu.
Arı'nın gündeme getirdiği dosyalardan birinde, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Kuzey Çevre Otoyolu işletmesiyle bağlantılı bir lojistik şirketinin yaklaşık 200 bin liralık geçiş borcunun, ceza, faiz, vekâlet ücreti ve icra masraflarıyla birlikte 4,5 milyon liraya ulaşabileceği ifade edildi.
Arı, bazı sürücülerin geçiş ücretlerini zamanında öğrenemediğini, borçların bildirim yapılmadan icra aşamasına taşınmasının vatandaşlar üzerinde ağır mali sonuçlar doğurduğunu savunuyor.
Dört kat cezaya karşı kampanya başlatan avukatın hesabına erişim engeli
HGS tartışmalarının bir diğer boyutunu ise avukat Yunus Arı'nın sosyal medya hesabına getirilen erişim engeli oluşturdu.
Otoyol geçiş ücretlerine uygulanan dört kat cezanın kaldırılması ve faiz ile icra masraflarının vatandaşlar üzerindeki etkisinin azaltılması amacıyla imza kampanyası başlatan Arı'nın X hesabı, 14 Kasım 2026'da Türkiye'den erişime engellendi.
Arı, erişim engeli kararının Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından verildiğini açıkladı. X platformunda hesabın Türkiye'de "yasal talep doğrultusunda" erişime kapatıldığı bilgisi yer aldı. Ancak erişim engeli talebinin kim tarafından yapıldığı ve kararın ayrıntılı gerekçesi kamuoyuna yansımadı.
Arı, başka bir X hesabından yaptığı açıklamada karara tepki göstererek şu ifadeleri kullandı:
"Ben insanların mağdur olmaması için çabalıyordum. Otoyol ücretlerinin 10-20 kat daha fazla olmasıyla vatandaşın nefesinin kesilmesini engellemeye çalışırken neden engellenen ben oldum? Bir devlet kurumuna, PTT'ye çökülürken, kurum zarara uğratılırken susmadık diye mi?"
Arı, kampanyasında dört kat cezanın kaldırılmasını, geçiş ücretlerinin daha makul bir yaptırım sistemiyle tahsil edilmesini ve faiz ile icra masraflarının sürücülere yüklediği maliyetin azaltılmasını talep ediyordu. Basına yansıyan bilgilere göre kampanya, hesabına erişim engeli getirildiği sırada 825 imzaya ulaşmıştı.
Arı'nın hesabının Türkiye'de erişime engellenmesi, HGS uygulamasına yönelik eleştirilerin ifade özgürlüğü boyutunu da gündeme taşıdı.
Bakanlık geri adım attı: İcra takipleri durduruldu
Artan şikayetlerin ve kamuoyundaki tartışmaların ardından Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 20 Kasım'da yeni kararlar açıkladı.
Bakan Abdulkadir Uraloğlu, HGS ile ilgili yapılan incelemelerde icra takiplerinin toplam geçişlerin yüzde 0,43'ünü oluşturduğunun tespit edildiğini bildirdi. Bu oranın hangi dönemi kapsadığına ve kaç sürücüyü içerdiğine ilişkin ayrıntılı veri ise paylaşılmadı.
Bakanlık tarafından duyurulan kararlar kapsamında:
- Özel otoyol işletmelerinin süreyi aşan tahsilatlara ilişkin avukatlık ve icra uygulamaları derhal durdurulacak.
- HGS hesaplarının kredi kartlarına bağlanarak otomatik ödeme talimatı verilmesi kolaylaştırılacak.
- Hatalı geçişlerde sürücülere mevcut kanalların yanı sıra farklı iletişim yöntemleriyle de bildirim yapılacak.
- Kişisel verilerin korunması şartlarına uygun biçimde ödeme kanalları çeşitlendirilecek.
- Yeni hukuki mevzuat hazırlıkları tamamlanıncaya kadar vatandaşlara yönelik icra takipleri uygulanmayacak.
Bu kararlar, HGS tartışmalarının ardından atılmış en somut adım olarak öne çıktı. Ancak Bakanlığın açıklaması, dört kat ceza uygulamasının kaldırıldığı veya geçmişte başlatılmış bütün icra dosyalarının silindiği anlamına gelmiyor. Açıklanan düzenleme, yeni hukuki çerçeve hazırlanırken icra ve avukatlık uygulamalarının durdurulmasını öngörüyor.
Sorun yalnızca ceza oranı değil, bilgilendirme ve denetim
HGS tartışması, ihlalli geçişlere uygulanan ceza oranının ötesinde, vatandaşların borçlarından nasıl haberdar edildiği ve tahsilat süreçlerinin nasıl işletildiği sorularını da gündeme getirdi.
Özellikle geçiş ücretinin otomatik olarak tahsil edilemediği durumlarda sürücüye zamanında ve güvenilir bir bildirim ulaştırılıp ulaştırılmadığı önem taşıyor. Bir geçişin ihlalli olarak kaydedilmesi, sürücünün bunu öğrendiği anlamına gelmiyor. Bildirim süreçlerinin yetersizliği, küçük tutarlı borçların zaman içinde büyümesine ve icra takibine dönüşmesine neden olabiliyor.
Bakanlığın 20 Kasım'da açıkladığı yeni kararlar, bu sorunların en azından bir bölümünün idari ve hukuki düzenlemelerle ele alınacağını gösteriyor. Ancak geçmişte icra takibine uğrayan sürücülerin durumu, hatalı tahsilatların iadesi ve dört kat ceza uygulamasının geleceği henüz netleşmiş değil.
HGS krizi, dijital ödeme ve geçiş sistemlerinin yalnızca tahsilat kolaylığı sağlamasının yeterli olmadığını; vatandaşın borçtan zamanında haberdar edilmesi, itiraz yollarının erişilebilir olması ve tahsilatın şeffaf biçimde yürütülmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.
Kaynak: Mepa News
