Türkiye'nin silah ihracatında hangi ülkeler öne çıkıyor?

Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı son yıllarda önemli ölçüde büyürken, Türk yapımı insansız hava araçları, zırhlı araçlar, mühimmat ve diğer askeri sistemler farklı kıtalardaki ülkelerin envanterlerine giriyor.

Afrika ise Türkiye'nin savunma sanayii açısından giderek önem kazanan pazarlardan biri haline geliyor.

Mali, Burkina Faso ve Nijer gibi askeri yönetimlerin bulunduğu ülkeler de Türk savunma sanayii ürünlerini kullanan veya tedarik eden ülkeler arasında yer alıyor.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün'ün açıkladığı verilere göre Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatı 2025 yılında 10,05 milyar dolara ulaştı. Bir önceki yıla kıyasla yüzde 48 artış anlamına gelen bu rakam, sektörün ihracatında yeni bir rekor olarak kayda geçti.

Söz konusu ihracatın 9,87 milyar dolarlık kısmını mal ihracatı, 184 milyon dolarlık kısmını ise hizmet ihracatı oluşturdu. Savunma ve havacılık ihracatındaki büyüme, Türkiye'nin yalnızca kendi askeri ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik üretim yapan bir ülkeden, uluslararası pazarlarda daha geniş bir müşteri ağına ulaşan savunma sanayii üreticisine dönüşümünü ortaya koyuyor.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan 2021-2025 dönemi verilerine göre Türkiye, dünyadaki büyük silah ihracatçıları arasında 11'inci sırada yer aldı.

Türkiye'nin küresel büyük silah ihracatındaki payı yüzde 1,8 olarak hesaplandı. Bu sıralama, SIPRI'nin büyük silah sistemlerine ilişkin transfer verilerine dayanıyor ve Türkiye'nin açıkladığı toplam savunma ve havacılık ihracatı rakamıyla aynı ölçütü ifade etmiyor.

Türkiye'nin silah sattığı ülkeler hangileri?

Türkiye'nin savunma sanayii ürünleri Avrupa, Orta Doğu, Asya ve Afrika'da farklı ülkelere ulaşıyor. İnsansız hava araçları, zırhlı araçlar, deniz platformları, mühimmat, füze sistemleri ve askeri elektronik ürünler ihracatın öne çıkan kalemleri arasında bulunuyor.

SIPRI'nin 2021-2025 dönemine ilişkin verilerinde Türkiye'nin büyük silah sistemleri ihracatında öne çıkan müşterileri Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ukrayna olarak sıralanıyor. Bu üç ülkenin Türkiye'nin büyük silah transferlerindeki payları sırasıyla yüzde 16, yüzde 12 ve yüzde 8,4 olarak kaydedildi.

Türkiye'nin savunma sanayii ihracatında öne çıkan ülke ve projeler arasında şu örnekler bulunuyor:

• Azerbaycan: Bayraktar TB2 ve Akıncı insansız hava araçları, roket ve füze sistemleri, topçu sistemleri ve farklı askeri platformlar.

• Pakistan: MİLGEM korvetleri, Akıncı insansız hava araçları ve diğer askeri sistemler.

• Ukrayna: Bayraktar TB2 insansız hava araçları ve savunma sanayii alanındaki çeşitli işbirlikleri.

• Katar: Bayraktar TB2, zırhlı araçlar ve farklı askeri sistemler.

• Endonezya: ANKA insansız hava araçları, deniz platformları ve zırhlı araç projeleri.

• Polonya: Bayraktar TB2 insansız hava araçları.

• Romanya: Otokar'ın Cobra II zırhlı araçları ve savunma sanayii alanındaki diğer tedarik projeleri.

• Fas: Bayraktar TB2 ve Akıncı insansız hava araçları ile Cobra II zırhlı araçları.

• Suudi Arabistan: Akıncı insansız hava araçları ve savunma sanayii alanındaki yeni işbirlikleri.

Bu örnekler, Türkiye'nin yalnızca insansız hava aracı satışıyla sınırlı kalmadığını; deniz platformlarından kara araçlarına ve mühimmat sistemlerine kadar farklı alanlarda ihracat gerçekleştirdiğini gösteriyor.

Afrika, Türk savunma sanayii için büyüyen bir pazar

Türkiye'nin savunma sanayii alanındaki ihracat faaliyetlerinde Afrika kıtası önemli bir yer tutuyor. Özellikle Sahra Altı Afrika'da Türk yapımı insansız hava araçları, zırhlı araçlar, mühimmat ve askeri ekipmanlara yönelik talep dikkat çekiyor.

SIPRI'nin 2021-2025 dönemine ilişkin verilerine göre Türkiye, Sahra Altı Afrika ülkelerinin büyük silah ithalatında yüzde 11'lik payla üçüncü büyük tedarikçi konumunda bulunuyor. Çin yüzde 22 ile ilk sırada yer alırken Rusya'nın payı yüzde 12 olarak hesaplanıyor.

Aynı dönemde Sahra Altı Afrika'nın en büyük silah ithalatçıları arasında Nijerya, Senegal ve Mali öne çıkıyor. Mali, bölgedeki büyük silah ithalatının yüzde 8'ini gerçekleştirerek önemli alıcılar arasında yer alıyor.

Almanya merkezli Bilim ve Siyaset Vakfı (SWP) ile Türkiye Uygulamalı Araştırmalar Merkezi (CATS) tarafından Eylül 2026'da yayınlanan "Arms at the Frontier" başlıklı araştırmada, Türkiye'nin Afrika'daki savunma sanayii faaliyetleri ayrıntılı biçimde ele alındı.

Araştırmaya göre Afrika'da Türk yapımı Bayraktar TB2 ve Akıncı, TUSAŞ üretimi ANKA ve Roketsan'ın MAM serisi hassas güdümlü mühimmatları farklı ülkelerin envanterlerinde bulunuyor. Bu sistemlerin yanında yer kontrol istasyonları, haberleşme altyapısı, elektro-optik sistemler, eğitim ve bakım desteği de sağlanıyor.

Araştırmada yaklaşık 18 Afrika ülkesinin Türk yapımı insansız hava araçlarını teslim aldığı veya kullandığı bildiriliyor.

Bunlar arasında Burkina Faso, Çad, Etiyopya, Libya, Mali, Fas, Nijer, Nijerya, Somali, Sudan, Togo ve Tunus öne çıkıyor.

Mali, Burkina Faso ve Nijer: Cunta yönetimleri Türk silahları kullanıyor

Afrika'da son yıllarda askeri darbelerle yönetimi ele geçiren yönetimlerin Türk savunma sanayii ürünlerine yönelmesi dikkat çekiyor.

Mali, Burkina Faso ve Nijer'de askeri yönetimler, güvenlik güçlerinin kapasitesini artırmak ve silahlı gruplarla mücadele etmek amacıyla insansız hava araçları, zırhlı araçlar ve diğer askeri sistemleri tedarik ediyor.

Mali

2020 ve 2021'de gerçekleşen darbelerin ardından askeri cunta tarafından yönetilen Mali, Türkiye'nin Afrika'daki savunma sanayii pazarlarından biri haline geldi.

Ülkede Bayraktar TB2 insansız hava araçları ve Türk yapımı zırhlı araçların kullanıldığı bildiriliyor. Mali cuntası, Türk savunma sanayiiyle ilişkilerini teknoloji transferi ve yerel üretim alanlarına taşımaya da ilgi gösteriyor.

Kasım 2025'te Bamako'da düzenlenen BAMEX savunma fuarında Türk şirketlerinin ürünleri sergilendi.

Eylül 2026 tarihli SWP araştırması da Mali'yi Türk sistemlerinin öne çıktığı Afrika ülkeleri arasında sayıyor.

Burkina Faso

2022'de yaşanan iki darbenin ardından askeri cunta tarafından yönetilen Burkina Faso, Türk savunma sanayii ürünlerini tedarik eden ülkeler arasında bulunuyor.

Bayraktar TB2 insansız hava araçlarının yanı sıra Cobra II ve Ejder Yalçın gibi zırhlı araçlar ile mayın temizleme sistemlerinin de ülkeye ulaştığı bildiriliyor.

SWP araştırması Burkina Faso'yu Türk insansız hava araçlarının Afrika'daki kullanıcıları arasında gösteriyor.

Nijer

Temmuz 2023'teki askeri darbenin ardından askeri cunta tarafından yönetilen Nijer de Türkiye'nin savunma sanayii ihracatında öne çıkan ülkelerden biri.

Ülkede Bayraktar TB2 insansız hava araçlarının ve Türk yapımı zırhlı araçların bulunduğu bildiriliyor.

Türkiye ile Nijer arasında askeri eğitim ve savunma alanındaki işbirliği de geliştiriliyor.

ABD merkezli Foreign Policy Research Institute tarafından yayınlanan bir değerlendirmede, Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki askeri cuntaların Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi insansız hava araçlarına yoğun ilgi gösterdiği belirtiliyor.

Bu ilginin temelinde, söz konusu cuntaların silahlı gruplara karşı istihbarat, gözetleme ve hava desteği ihtiyacının bulunduğu değerlendiriliyor.

Bu üç ülkenin Türk yapımı sistemleri kullanması, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatının yalnızca Batılı ülkeler veya geleneksel müttefiklerle sınırlı olmadığını gösteriyor.

İHA ve SİHA'ların dışında hangi sistemler satılıyor?

Türkiye'nin Afrika'daki savunma sanayii ihracatı büyük ölçüde Bayraktar TB2 üzerinden gündeme gelse de ihracat bununla sınırlı değil.

İnsansız hava araçları: Baykar'ın Bayraktar TB2 ve Akıncı sistemleri, TUSAŞ'ın ANKA ve AKSUNGUR platformları Afrika'da farklı ülkelerin envanterlerine girdi. Bu sistemler keşif, gözetleme, istihbarat ve silahlı operasyonlarda kullanılabiliyor.

Zırhlı araçlar: Nurol Makina'nın Ejder Yalçın ve NMS modelleri, Otokar'ın Cobra ve Cobra II araçları ile BMC ve Katmerciler'in farklı platformları Afrika ülkelerine ihraç ediliyor. Bu araçlar özellikle sınır güvenliği, personel taşınması ve terörle mücadele faaliyetlerinde kullanılıyor.

Mühimmat ve füze sistemleri: Roketsan'ın MAM serisi mühimmatları, farklı güdümlü mühimmat ve roket sistemleri Türk insansız hava araçlarıyla birlikte ihraç edilebiliyor.

Küçük silahlar, makineli tüfekler, topçu mühimmatı ve diğer mühimmat kalemleri de ihracatın önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Havacılık ve deniz sistemleri: T129 ATAK taarruz helikopterleri, eğitim uçakları, deniz karakol ve devriye platformları da farklı ülkelerle yürütülen savunma sanayii projeleri arasında yer alıyor. Nijerya, Somali ve Pakistan gibi ülkeler bu alandaki işbirliklerinin öne çıkan örneklerini oluşturuyor.

Elektronik sistemler: ASELSAN ve HAVELSAN gibi şirketlerin radar, elektro-optik, haberleşme, elektronik harp, komuta-kontrol ve simülasyon sistemleri de ihracat faaliyetlerinin bir parçası. Bu ürünler kimi zaman doğrudan satılırken kimi zaman başka Türk platformlarına entegre edilerek yurt dışına gönderiliyor.

Türkiye hangi ülkelere silah hibe ediyor?

Türkiye'nin askeri yardım faaliyetleri yalnızca doğrudan silah satışı üzerinden yürütülmüyor. Milli Savunma Bakanlığı, dost ve müttefik ülkelerin savunma kabiliyetlerini artırmak amacıyla askeri yardım, eğitim, lojistik destek ve mali işbirliği programları uyguluyor.

MSB'nin 2025 yılı faaliyet raporunda, bu yardımların bir bölümünün Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde kullanılmayan veya ihtiyaç fazlası askeri malzemenin dost ve müttefik ülkelere verilmesi yoluyla gerçekleştirildiği belirtiliyor.

Rapora göre 2025 yılında anlaşma yapılmaksızın parasal limit kapsamında 19 ülkeye toplam 397,1 milyon TL yardım yapıldı.

Ayrıca 50 ülkeyle Dış askeri Yardım Programı yürütüldüğü, aynı yıl üç ülkeyle askeri Mali İşbirliği Anlaşması ve iki ülkeyle Nakdi Yardım Uygulama Protokolü imzalandığı bildirildi.

Bakanlık, 2025 yılında imzalanan askeri mali işbirliği anlaşmaları ve nakdi yardım protokolleri kapsamında 11,15 milyon dolar karşılığı kaynağın ilgili ülkeler adına açılmış hesaplara aktarıldığını da açıkladı.

Bu sistemde Türkiye, bazı ülkelerin Türk savunma sanayii şirketlerinden doğrudan alım yapmasını sağlıyor ve alım maliyetinin belirli bir bölümünü dış askeri yardım kaynaklarından karşılayabiliyor. Dolayısıyla askeri yardım kapsamındaki her teslimatın ücretsiz hibe olarak değerlendirilmesi doğru değil.

Bazı durumlarda Türkiye'nin mali desteğiyle gerçekleştirilen ticari tedarik söz konusu oluyor.

Ancak MSB raporunda yardım yapılan 19 ülkenin isimleri ve bu ülkelere sağlanan malzeme veya sistemlerin ayrıntılı listesi açıklanmıyor. Bu nedenle kamuya açık veriler üzerinden hangi ülkeye hangi silahın hibe edildiğini kesin biçimde ortaya koymak mümkün değil.

Belgelenmiş hibe örnekleri: Bosna-Hersek ve Ukrayna

Kamuya açık kaynaklarda doğrulanabilen örneklerden biri Bosna-Hersek'e yapılan Bayraktar TB2 bağışı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının Nisan 2025'te yayımladığı açıklamaya göre Türkiye, Bosna-Hersek'e iki adet Bayraktar TB2 insansız hava aracı bağışladı. Bağış kapsamında kontrol istasyonları ve personel eğitimi de sağlandı.

Bir diğer örnek ise Ukrayna için yürütülen bağış süreci. 2022'de Litvanya'da Ukrayna'ya Bayraktar TB2 satın alınması amacıyla halktan bağış toplandı. Baykar, toplanan parayla satın alınması planlanan bir TB2'yi ücretsiz vereceğini açıklayarak kampanya gelirinin insani yardım için kullanılmasını istedi. Benzer bağış kararları farklı ülkelerdeki kampanyalarda da gündeme geldi.

Bu örnekler, Türkiye'nin savunma sanayii ürünlerinin bazı durumlarda ticari satış dışında bağış yoluyla da başka ülkelere ulaştırıldığını gösteriyor. Bununla birlikte, bağış örneklerinin sayısı ve kapsamı, Türkiye'nin geniş askeri yardım programının tamamını temsil etmiyor.

Savunma sanayii ihracatı Türkiye'nin Afrika politikasında nasıl bir rol oynuyor?

Türkiye'nin Afrika'daki askeri ve savunma sanayii ilişkileri yalnızca ticari kazanç üzerinden değerlendirilmiyor. Eğitim, askeri danışmanlık, lojistik destek, savunma anlaşmaları ve teknoloji transferi de bu ilişkilerin önemli parçalarını oluşturuyor.

Somali'de Türk askeri eğitim üssünün faaliyet göstermesi, Libya ile savunma ve güvenlik alanında işbirliği anlaşmaları, Nijer ile askeri eğitim desteği ve Nijerya ile savunma sanayii alanındaki anlaşmalar bu ilişkinin farklı boyutlarını ortaya koyuyor.

SWP'nin Eylül 2026 tarihli araştırması, Afrika pazarının Türk savunma sanayii için yalnızca yeni müşteriler anlamına gelmediğini, aynı zamanda üretim hatlarının devamlılığı, araştırma-geliştirme maliyetlerinin karşılanması ve şirketlerin dış pazarlara erişimi açısından da önem taşıdığını belirtiyor.

Araştırmaya göre Türk savunma sanayii şirketleri, Afrika ülkelerine yalnızca tekil silah sistemleri satmıyor. İnsansız hava araçlarıyla birlikte kontrol istasyonları, haberleşme ekipmanları, mühimmat, bakım ve eğitim hizmetleri de sunuluyor. Bu durum, ülkeler arasında uzun vadeli askeri ve teknik ilişkilerin oluşmasına zemin hazırlıyor.

Bununla birlikte Türkiye'nin Afrika'daki savunma sanayii varlığını kıtanın tamamında baskın bir tedarikçi konumuna geldiği şeklinde yorumlamak da doğru değil.

SIPRI verileri, Türkiye'nin özellikle Sahra Altı Afrika'da güçlü bir konuma ulaştığını, ancak kıta genelinde ABD, Çin, Rusya ve Fransa gibi ülkelerin önemli tedarikçiler olmaya devam ettiğini gösteriyor.

Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı büyürken, Mali, Burkina Faso ve Nijer gibi askeri cunta yönetimlerinin bulunduğu ülkeler de bu pazarın bir parçası haline geliyor.

Ancak satış, hibe, mali destek ve askeri eğitim faaliyetlerinin birbirinden ayrılması, Türkiye'nin hangi ülkeye hangi koşullarda silah sağladığının anlaşılması açısından önem taşıyor.

Kaynak: Mepa News