5 soruda İsrail seçimlerine dair neler biliniyor?

Al Jazeera | Tercüme: Mepa News

İsrail parlamentosu Knesset, 27 Ekim 2026'da yapılması planlanan ulusal seçimler öncesinde cuma günü feshedilecek. Bu, meclisin 1988'den bu yana ilk kez görev süresini tamamlaması anlamına geliyor.

Bu dönem, ülke tarihinin en hareketli ve tartışmalı süreçlerinden biriyle aynı zamana denk geldi. Siyasi gelişmelerin birçoğu İsrail parlamentosunda hararetli şekilde tartışıldı.

Knesset, Hamas öncülüğündeki grupların 7 Ekim 2023'te Güney İsrail'e düzenlediği saldırıların ardından başlayan İsrail'in Gazze'deki soykırım savaşını ve İran ile Lübnan'a karşı savaşları destekledi. Ülke içinde ise işgal altındaki Batı Şeria genelinde Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerin eşi görülmemiş ve şiddet içeren genişlemesine de arka çıktı.

ABD ve başka yerlerdeki İsrail müttefikleri bile bu hükümeti, işkence, cinsel istismar ve çocuklar dahil sivillerin sistematik biçimde öldürülmesine ilişkin benzeri görülmemiş suçlamalar nedeniyle eleştirdi.

Bütün bunlar, yolsuzlukla, İsrail yargısına karşı iç savaş yürütmekle ve ülkenin güvenlik kurumlarını siyasi gündemine uygun şekilde radikal biçimde siyasallaştırmakla suçlanan Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki İsrail'in en sağcı hükümeti tarafından yürütüldü.

Bu gelişmelerin ekim ayındaki seçimlerde oy verme davranışını nasıl etkileyeceği hala belirsiz. Kamuoyu yoklamaları ise İsrail toplumunun sağa savrulmaya devam ettiğini gösteriyor.

İşte bilinenler.

Oylama nasıl işleyecek?

İsrail'in seçim sistemi, ülke çapında nispi temsile dayanıyor. Seçmenler bireysel adaylar yerine parti listelerine oy veriyor.

Ülke tek bir seçim bölgesi olarak işliyor. 120 üyeli Knesset'teki sandalyeler, yüzde 3.25'lik seçim barajını aşmaları şartıyla partilerin oy oranına göre dağıtılıyor.

Ülke tarihinde hiçbir parti tek başına çoğunluk kazanmadığı için koalisyon kurma süreci merkezi önem taşıyor. Seçimlerden sonra cumhurbaşkanı, hükümeti kurmak için en uygun konumdaki siyasetçiden koalisyon oluşturmasını istiyor.

Başlıca adaylar kimler?

İsrail'in Channel 12 kanalının en son anketine göre eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eizenkot ve yeni kurduğu Yashar Partisi, Netanyahu ve Likud Partisi'ne meydan okumak için en iyi konumda görünüyor. Yashar'ın 23 sandalye kazanacağı, mevcut başbakanın partisinin ise 22 sandalyede kalacağı öngörülüyor. Ancak her iki tarafın da iktidara gelebilmek için koalisyon kurması gerekecek.

İsrail medyası tarafından merkezci olarak tanımlanan eski askeri komutan Eizenkot, Netanyahu'nun bölgesel savaşları ve iç bölünmeleri yönetme biçimini eleştirdi.

Yarışta ayrıca eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid de var. İkili, "Birlikte" ittifakıyla ortak kampanya yürütüyor ve bu siyasi ittifakın 16 sandalye kazanması bekleniyor. Sağcı bir siyasetçi olan Bennett, kendisini Netanyahu'ya karşı pragmatik bir alternatif olarak sunarken, merkezci eski muhalefet lideri Lapid kurumsal reform ve seküler meseleler üzerinde duruyor.

Muhalefet Gazze konusunda Netanyahu'dan farklı mı?

Muhalefet, iç meselelerde Netanyahu'nun aşırı sağ çizgisini yumuşatma ihtimali sunsa da hükümet adaylarından hiçbiri mevcut hükümet döneminde İsrail'in giriştiği çok sayıda savaşa yönelik gerçek bir eleştiri ortaya koymuş değil.

Adaylar ayrıca ülkenin Gazze'de devam eden soykırımında kayda değer şekilde itidal çağrısı da yapmadı.

Bunun yerine Netanyahu hükümetine yöneltilen eleştirilerin büyük bölümü savaşların kendisinden ziyade, savaşların yönetimine ve bunların İsrail'in müttefikleriyle ilişkileri ile uluslararası konumu üzerindeki etkisine odaklandı.

Partiler hangi konularda kampanya yürütecek?

Şimdiye kadar muhalefetin söyleminin büyük bölümü Netanyahu'nun sağcı hükümetinin niteliği ve tarzı üzerinde yoğunlaştı. Muhalefet, Netanyahu'yu siyasi varlığını sürdürmek için devlet kurumlarını zayıflatmak ve toplumsal bölünmeleri derinleştirmekle suçluyor.

Netanyahu'nun siyasi geleceğiyle yakından bağlantılı bir diğer mesele de ülkenin büyüyen Ultra-Ortodoks azınlığının askere alınıp alınmayacağı. Netanyahu'nun koalisyonu, üyelerini orduya hizmet etmeye zorlamayı amaçlayan tedbirlerin yumuşatılması karşılığında Knesset'tekiUultra-Ortodoks partilerin desteğine bel bağlıyordu.

Ultra-Ortodoksların askere alınması meselesi, toplumun bu kesiminin İsrail'in bölgesel savaşlarında rol üstlenmesini isteyen kamuoyu içinde giderek daha tartışmalı hale geldi.

Eizenkot, Lapid ve Bennett, Ultra-Ortodoks partilerin Knesset'teki desteğini korumak için Netanyahu'nun bu meseleyi geçiştirme politikasını sürdürmeyeceklerini belirtti.

Eizenkot, birçok kişinin gözünde bu meseleyle yakından ilişkilendiriliyor. Çünkü oğlu Gal ve iki yeğeni, Gazze'de 73 binden fazla kişinin öldürülmesine katılırken öldüler.

Bu sonuçları nasıl etkileyebilir?

Channel 12 anketine göre Ultra-Ortodoks partilerin desteğiyle bile hiçbir taraf hükümet kuracak çoğunluğu sağlayamıyor.

Netanyahu karşıtı partilerin Knesset'in 120 sandalyesinden 59'unu kazanacağı tahmin ediliyor. Bu, hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeden 2 eksik.

Ultra-Ortodoks blok dahil Netanyahu yanlısı blokun 51 sandalye kazanacağı, koalisyon hükümetlerinde tarihsel olarak yalnızca sınırlı rol oynayan Arap partilerinin ise kalan 10 sandalyeyi elde edeceği öngörülüyor.