Libya'nın doğusunda 12 yıllık Akile Salih dönemi sona erdi

Libya'nın doğusunda, Halife Hafter liderliğindeki askeri yönetime bağlı olarak faaliyet gösteren Temsilciler Meclisi, yaklaşık 12 yıldır başkanlık görevini yürüten Akile Salih'in yerine milletvekili Salihin Abdünnebi el Ubeydi'yi başkan seçti.

Meclis Sözcüsü Abdullah Bliheyk'in açıklamasına göre seçim, Salih'in başkanlığındaki mevcut yapının değiştirilmesinin ardından Bingazi'deki Meclis merkezinde düzenlenen oturumda gerçekleştirildi. Oturuma Meclis İkinci Başkan Yardımcısı Misbah Duma başkanlık etti.

Akile Salih kimdir?

Seçimden bir gün önce 98 milletvekili, Meclis başkanlığı ve başkan yardımcılarının görev süresini 12 ayla sınırlayan yeni düzenlemeyi kabul etmişti. Böylece 2014'te Meclis yönetiminin ilk kez seçilmesinden bu yana uygulanan ve başkanlık makamının görev süresini belirli bir dönemle sınırlamayan düzenlemede değişikliğe gidildi.

Yeni yönetimde Tarık el Eşter birinci başkan yardımcısı, Misbah Duma ise ikinci başkan yardımcısı olarak seçildi.

Meclis içinde Salih'e yönelik eleştiriler

Vekil Cibril Uhayda, Meclis üyeleri arasında önceki başkanlık dönemine ilişkin ciddi rahatsızlık bulunduğunu söyledi.

Uhayda, başkanlık makamıyla iletişim kurarak sorunların giderilmesini sağlamaya çalıştıklarını ancak sonuç alamadıklarını belirterek, "Bu hatalardan biri, Meclis üyelerine danışılmadan kararlar alınmasıydı" dedi.

Ancak Akile Salih, pazartesi günü yapılan oturumun resmi olmadığını ve burada alınan kararların herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacağını açıkladı. Salih, Meclis'in iç tüzüğünde öngörülen usullere uyulmadığını savunarak oturumda alınan kararların hukuki dayanağının bulunmadığını belirtti.

Bu nedenle Salihin Abdünnebi'nin seçilmesi, Meclis içerisindeki yönetim değişikliğinin yanı sıra söz konusu işlemlerin hukuki geçerliliği konusunda da yeni bir tartışma başlatmış durumda.

Yeni başkan Abdünnebi kim?

Salihin Abdünnebi el Ubeydi, Libya'nın doğusundaki Tobruk kentini temsil ediyor. İnşaat mühendisliği alanında yüksek lisans yapan Abdünnebi, Meclis'te Dışişleri Komisyonu ve Konut ve Tesisler Komisyonu gibi yapılarda görev aldı.

Abdünnebi ayrıca Nisan 2024'te kurulan Libya-Türkiye Parlamentolar Arası Dostluk Komitesi'nin başkanlığını yaptı. Bu görev kapsamında Türkiye ile parlamentolar arası diplomasi ve ekonomik ve kültürel iş birliğinin geliştirilmesine yönelik çalışmalarda bulundu.

Abdünnebi, Akile Salih gibi ülkenin doğusundaki önemli kabilelerden biri olan Ubeydat kabilesine mensup.

Libya'daki siyasi bölünmüşlük

Petrol ve doğal gaz kaynaklarıyla öne çıkan Libya, 2014'ten bu yana doğu ve batıda bulunan rakip siyasi ve idari yapılar arasında bölünmüş durumda.

Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Ulusal Birlik Hükümeti ülkenin batısındaki Trablus'ta faaliyet gösterirken, doğuda Bingazi merkezli rakip bir yönetim bulunuyor. Temsilciler Meclisi de ülkenin doğusunda faaliyet gösteriyor.

Akile Salih, 2014'te seçilmesinden bu yana Temsilciler Meclisi'nin başkanlığını yürütüyor ve doğudaki silahlı güçlerin lideri Halife Hafter ile yakın siyasi ilişkisi bulunuyor. Salih, yıllar boyunca Libya'daki siyasi krizin çözümüne yönelik diplomatik girişimlerde de önemli bir rol üstlendi.

Son dönemde Hafter ailesinin doğudaki etkisini artırmasıyla birlikte Salih'in siyasi ağırlığının azaldığı yönünde değerlendirmeler yapılmıştı. Hafter'in oğullarından Saddam Hafter'in de babasının ardından siyasi ve askeri etkisini artırdığı görülüyor.

Hafter'in oğlunun yükselişi

Chatham House araştırmacılarından İmad Badi, salı günü yaptığı değerlendirmede Salih'in görevden ayrılmasını, Saddam Hafter'in Libya'nın doğusunda karar alma mekanizmalarını kendi etrafında toplama çabasının bir parçası olarak yorumladı. Badi, Salih'in bu süreçte "Saddam Hafter'in siyasi bir aktör olarak kendisini hızla öne çıkarma arzusunun son kurbanı" gibi göründüğünü ifade etti.

Meclis'teki yönetim değişikliği, Libya'daki siyasi sürecin yeniden canlandırılmasına yönelik uluslararası girişimlerin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. Meclis'in yapısı ve liderliği, ülkede seçimlerin düzenlenmesi ve bölünmüş kurumların birleştirilmesine yönelik siyasi süreç açısından önem taşıyor.

Libya'da Temsilciler Meclisi'nin yanı sıra 2015 tarihli siyasi anlaşmayla oluşturulan Devlet Yüksek Konseyi de yasama alanında önemli aktörlerden biri. Konsey Trablus'ta faaliyet gösterirken Temsilciler Meclisi'nin merkezi Bingazi'de bulunuyor.

Kaynak: Mepa News