Müesses nizam içinden isimlerin Mısır'a tamamen yeni bir anayasa hazırlama yönündeki yeni çağrıları, siyasi partilerin kamuya açık faaliyetlerini artırmaları için sessizce teşvik edildiği bir dönemde geliyor. Analistler The New Arab'a, bu gelişmelerin ülkenin siyasi geleceğine ilişkin, Cumhurbaşkanı Abdulfettah es Sisi'nin 2030'da sona erecek mevcut döneminin ötesine uzanan daha geniş bir tartışmanın ilk aşamalarına işaret edebileceğini söyledi.

The New Arab'a konuşan Mısırlı kaynaklara göre, bazı siyasi partilerin temsilcileri kısa süre önce siyasi işleri denetleyen bir devlet kurumuyla toplantıya katıldı. Bu toplantıda partiler, parlamento ve medya faaliyetlerini artırmaya teşvik edildi.

Kaynaklar, partilerden daha fazla kamuya açık etkinlik ve medya görünürlüğü organize etmelerinin istendiğini, devletin "kırmızı çizgileri" içinde bazı konularda sınırlı eleştiriye izin verildiğini söyledi.

Anayasa reformunun doğrudan tartışılmadığı bildirilse de kaynaklar, toplantının genel havasının bu meselenin önümüzdeki aylarda daha geniş siyasi tartışmaya girebileceğini gösterdiğini belirtti.

Son kamuoyu çıkışı salı günü, senatör ve Hür Mısırlılar Partisi lideri İssam Halil'in Mısır'ın 2014 Anayasası'nı değiştirmeyi sürdürmek yerine yeni bir anayasa hazırlaması gerektiğini savunmasıyla geldi.

Halil yaptığı açıklamada, Sisi döneminde şekillenen "Yeni Cumhuriyet"in, "parça parça çözümler mantığından ya da yalnızca tekil meseleleri ele almaktan uzak şekilde, önümüzdeki on yıllarda Mısır devletinin ihtiyaçlarına ayak uydurabilecek modern bir anayasal ve yasal sistem inşa etmeye yönelik ciddi bir ulusal diyaloğu gerektirdiğini" söyledi.

Halil ayrıca, "Mısır'ın Yeni Cumhuriyet'in felsefesini ifade eden bir anayasaya ihtiyacı var. Böylece kurumsal istikrar sağlanırken yasama otoritesine de toplumun ihtiyaçları ve değişen koşullar doğrultusunda yasaları geliştirmek için gerekli alan tanınır" dedi.

Halil'in açıklamaları, İskenderiye Kütüphanesi'ndeki bir seminer sırasında İstinaf Mahkemesi Başkanı Halid el Kadi'nin benzer sözlerinin ardından geldi.

El Kadi, 2014 Anayasası'nın olağanüstü koşullar altında hazırlandığını ve Mısır'ın artık mevcut kalkınma aşamasını yansıtan bir anayasal belgeye ihtiyaç duyduğunu savundu.

Bu çıkışlar, anayasa tartışmasını önceki yıllardan farklı bir biçimde yeniden canlandırıyor.

2014 Anayasası'nın kabul edilmesinin ardından tartışmalar büyük ölçüde, özellikle cumhurbaşkanlığı sürelerini düzenleyen maddeler olmak üzere tek tek maddelerde yapılacak değişikliklere odaklanmıştı.

2019'da onaylanan değişiklikler, cumhurbaşkanlığı süresini 4 yıldan 6 yıla çıkardı ve Sisi'nin 2030'a kadar görevde kalmasına imkan tanıdı.

Ancak son öneriler, belirli hükümlerin gözden geçirilmesinin ötesine geçerek anayasanın tamamen değiştirilmesini savunuyor.

Mısır uzmanı ve Simon Fraser Üniversitesi'nde misafir profesör olan Robert Springborg, bu çıkışların rejim içinde yerleşmiş bir tartışmanın kanıtı olarak görülmemesi gerektiğini, bunun yerine seçkinlerin görüşünü yoklamaya dönük bir girişimi temsil edebileceğini söyledi:

"'Gerçek bir tartışma' ile 'tartışma' arasında fark olabilir. Bu, Sisi'nin yakın çevresinin, başkanlığını mevcut bitiş tarihi olan 2030'un ötesine uzatmaya yönelik olası adımlar konusunda seçkinlerin görüşünü yoklaması olabilir."

Springborg, tartışmanın tamamen yeni bir anayasa hazırlanmasından, şu anda Sisi'nin 2030'dan sonra bir dönem daha aday olmasını engelleyen 140. maddeye odaklanan daha dar kapsamlı bir değişikliğe kadar uzandığını söyledi.

Daha geniş anlamda temel sorunun, "Sisi ve destekçilerinin onun 'Yeni' ya da 'İkinci' Cumhuriyetini sağlamlaştırmak ve ömrünü Sisi'nin kendisinin ötesine taşımak için hangi ilave anayasal değişiklikleri gerekli gördüğü ve bu tür değişikliklerin siyasi olarak kabul edilebilir olup olmadığı" olduğunu belirtti.

Springborg, zamanlamanın da önemli olduğunu söyledi.

Anayasa değişikliklerinin 226. madde uyarınca parlamentonun üçte ikisinin onayını ve ardından halk oylamasını gerektirdiğini belirterek, herhangi bir reformun dikkatli bir siyasi hazırlık gerektireceğini kaydetti ve "Sisi rejimi her zaman yasallık ve yeterlilik izlenimi vermek ister. Bu nedenle anayasa değişikliklerini aceleye getirmek, özenle inşa edilmiş bu imajı ihlal eder." dedi.

Anayasa hukuku uzmanı ve Nasırcı siyasetçi Hamed Cebr, son çıkışların zamanlamasını sorguladı.

The New Arab'a, "Neden şimdi? Bu çağrılar yürütme içinde bir yönelimi mi yansıtıyor, yoksa sadece kişisel girişimler mi? Cumhurbaşkanının böyle bir öneriyi benimsemek için gerekçeleri var mı?" dedi.

Cebr, 2019 değişikliklerinin cumhurbaşkanlığı süreleri meselesini zaten çözdüğünü, aynı zamanda yürütme yetkisini önemli ölçüde genişlettiğini ve kuvvetler ayrılığı ilkesini "kağıt üzerindeki bir şey" haline getirdiğini savundu.

Yeni bir anayasanın cumhurbaşkanlığı dönemlerine ilişkin sınırları kaldırmayı amaçlaması halinde bunun "iktidar devri umudunu fiilen söndüreceği ve gerçek demokratik yaşama giden herhangi bir yolu baltalayacağı" uyarısında bulundu.

Bununla birlikte, "En azından şimdilik, anayasada değişiklik önerenlere bunu yapmaları yönünde talimat verildiğini düşünmüyorum." diye ekledi.

Cebr, yeni bir anayasanın mevcut anayasanın kısıtlamalarını aşmak için hukuki ve siyasi bir yol sağlayabileceğini savundu ve son çıkışları, daha geniş siyasi ve medya tartışmalarından önce "fikrin kamusal alana sokulmasının başlangıcı" olarak nitelendirdi.

Cumhurbaşkanlığı, hükümet ve parlamento henüz bu fikri desteklememiş olsa da müesses nizam figürlerinin kamuya açık çıkışları ve siyasi katılımı artırmaya yönelik perde arkası çabalar, Mısır'ın anayasal çerçevesinin Sisi'nin mevcut görev süresi 2030'da sona ermeden önce nasıl gelişebileceğine dair yeni spekülasyonları körükledi.

New Arab'da yayınlanan bu değerlendirme Mepa News okurları için Türkçeleştirilmiştir. Değerlendirmede yer alan ifadeler yazarın kendi görüşleridir ve Mepa News'in editöryel politikasını yansıtmayabilir.