Suudi Arabistan destekli Yemen güçleri Husiler karşısında neden başarısız oldu?
Suudi Arabistan destekli Yemen güçlerinin Babülmendep çevresinden çekilmesi, hükümet cephesindeki askeri ve siyasi bölünmüşlüğü yeniden gündeme getirdi. Husilerin ilerleyişi, Aden'in geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor.
Yemen'de Suudi Arabistan'ın desteklediği hükümet güçleri, altı haftalık karşı taarruzun ardından Babülmendep çevresindeki mevzilerinden çekilmek zorunda kaldı.
Husilerin Aden yönündeki ilerleyişi, hükümet cephesindeki askeri ve siyasi bölünmüşlüğü yeniden gündeme getirirken Riyad'ın Yemen stratejisinin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Yemen'de İran destekli Husilerin son dönemde elde ettiği askeri kazanımlar, Suudi Arabistan öncülüğündeki güçlerin sahadaki konumunu önemli ölçüde zayıflattı. Suudi Arabistan'ın askeri desteğiyle yürütülen karşı taarruzun Babülmendep çevresinde hedeflerine ulaşamaması ve hükümet güçlerinin Aden'i savunmak üzere geri çekilmesi, ülkedeki güç dengelerinin yeniden Husiler lehine değişebileceğine işaret ediyor.
Yemen hükümetine bağlı Güney Silahlı Kuvvetleri, 15 Kasım'da Babülmendep Boğazı yakınındaki Dübab Havalimanı ve çevresindeki mevzilerinden çekilerek birliklerini yeniden konuşlandıracağını açıkladı.
Yaklaşık altı haftadır devam eden karşı taarruzun ardından gelen bu karar, Suudi Arabistan destekli güçler açısından önemli bir geri adım olarak değerlendirildi.
Reuters'ın aktardığı bilgilere göre Husiler, Taiz'in batısındaki kıyı bölgelerinde ilerleyerek Aden'e giden güzergâh üzerinde baskı oluşturdu. Husilerin Aden'e yaklaşık 60 kilometre kadar yaklaştığı bildirildi. Hükümet güçleri ise Aden ve Lahic çevresindeki savunma hatlarını güçlendirmeye yöneldi.
Sahadaki gelişmelerin ardından Suudi Arabistan, Yemen'deki ortak kuvvetlerin komutasında da değişikliğe gitti. Kral Selman'ın eski komutan Korgeneral Fahd bin Hamad el Selman'ı Savunma Bakanlığı danışmanlığına ataması ve ortak kuvvetlerin komutasını General Feyyad er Ruveyli'ye vermesi, Riyad'ın askeri stratejide yeniden yapılanmaya gittiği şeklinde yorumlandı.
Suudi Arabistan destekli güçlerin cephesindeki parçalanmışlık
Husilerin ilerleyişini kolaylaştıran en önemli faktörlerden biri, karşılarındaki güçlerin ortak bir askeri ve siyasi yapı altında hareket edememesi.
Yemen'de Husilere karşı mücadele eden güçler, uluslararası alanda tanınan hükümetin çatısı altında yer alsalar da farklı siyasi hedeflere, askeri komuta yapılarına ve dış destek ilişkilerine sahip.
Bu yapı içerisinde hükümete bağlı düzenli birliklerin yanı sıra Islah hareketiyle bağlantılı güçler, Tarık Salih'in Ulusal Direniş Kuvvetleri, Devler Tugayları ve güneyli silahlı gruplar bulunuyor.
Bu grupların tamamı Husilerin ilerleyişine karşı çıkmasına rağmen Yemen'in geleceği, ülkenin yönetim biçimi ve güneyin statüsü konusunda aynı görüşleri paylaşmıyor.
Associated Press'in ekim ayında yayınladığı değerlendirmede, Husilere karşı savaşan grupların ortak bir düşmana sahip oldukları ancak ortak bir siyasi hedef etrafında birleşemedikleri vurgulandı. Gruplar arasındaki rekabetin, farklı dış destek ağlarının ve askeri komuta anlaşmazlıklarının sahadaki koordinasyonu zayıflattığı belirtildi.
Yemen'de Husilerin ilerleyişi durdurulabilecek mi?
Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri'nin desteklediği Güney Geçiş Konseyi (GGK) ile Suudi Arabistan destekli hükümet arasındaki gerilim, hükümet cephesinin bütünlüğünü uzun süre zayıflattı. GGK'nin 2025 sonu ve 2026 başında yaşadığı askeri ve siyasi gerilemenin ardından Riyad, farklı silahlı grupları merkezi bir komuta altında toplamak için girişimlerde bulundu. Ancak bu girişimler, grupların kendi askeri yapılarını, finansman kaynaklarını ve siyasi nüfuzlarını koruma isteği nedeniyle beklenen sonucu henüz üretmedi.
Sana'a Center for Strategic Studies tarafından yayınlanan değerlendirmede de askeri kurumların yeniden yapılandırılması çabalarının birleşik bir komuta ve operasyonel karar mekanizması oluşturmada yetersiz kaldığı belirtildi. Eylül ayında Husilerin ülkenin güneybatısında gerçekleştirdiği ilerleyişin, hükümet cephesindeki bu eksiklikleri ortaya çıkardığı kaydedildi.
Al Jazeera'nın ekim ayında yayınladığı analizde de farklı komuta zincirlerine bağlı birliklerin eşgüdüm içinde hareket edememesinin, hükümet güçlerinin Kızıldeniz kıyısındaki mevzilerini kaybetmesinde etkili olduğu ifade edildi.
Husilerin askeri ve siyasi avantajı
Hükümet cephesindeki bölünmüşlüğe karşılık Husiler, daha merkezi ve bütünlüklü bir askeri komuta yapısına sahip.
Husiler, yıllar içerisinde yalnızca bir silahlı hareket olmaktan çıkarak Yemen'in kuzeyinde geniş bir coğrafyayı, nüfus merkezlerini ve devlet kurumlarının önemli bölümünü kontrol eden bir siyasi ve askeri aktöre dönüştü.
Husilerin başkent Sana başta olmak üzere ülkenin kuzeyindeki geniş alanları kontrol etmesi, onlara insan kaynağı, lojistik imkânlar ve ekonomik kaynaklar bakımından önemli avantajlar sağlıyor.
Suudi Arabistan'ın Yemen planında Türkiye, Pakistan ve Suriye'nin rolü ne olacak?
Yapı ayrıca uzun yıllardır devam eden savaşta edindiği tecrübeyle dağlık bölgelerde savunma hatları kurma, küçük ve hareketli birliklerle operasyon yürütme ve insansız hava araçları ile füze sistemlerini kullanma konusunda önemli bir kapasite geliştirdi.
İran'ın sağladığı silah, teknoloji, eğitim ve istihbarat desteği de Husilerin askeri kapasitesini artıran unsurlar arasında yer alıyor. ABD merkezli Dış İlişkiler Konseyi'nin (CFR) değerlendirmesine göre İran, Husilere özellikle füze ve insansız hava araçları alanında teknik destek sağlıyor. Bu destek, Husilerin Yemen sınırlarının ötesinde güç kullanabilmesine ve Kızıldeniz'deki deniz trafiğini tehdit edebilmesine imkân tanıyor.
Bununla birlikte Husilerin İran tarafından bütünüyle kontrol edilen bir yapı olduğu değerlendirmesi de gerçeği tam olarak yansıtmıyor.
Husiler, Yemen'de kendi siyasi ve askeri çıkarları doğrultusunda hareket eden, yerel toplumsal ve tarihsel köklere sahip bir aktör. İran'ın desteği Husilerin kapasitesini artırsa da söz konusu yapının sahadaki varlığını yalnızca dış yardımla açıklamak mümkün değil.
Suudi Arabistan'ın askeri üstünlüğü neden sonuç vermedi?
Suudi Arabistan, Yemen'de yıllardır devam eden savaş boyunca gelişmiş hava kuvvetlerini, askeri ekipmanlarını ve bölgesel ittifaklarını kullanmasına rağmen Husileri etkisiz hale getiremedi.
Bunun temel nedenlerinden biri, hava üstünlüğünün tek başına sahada kalıcı kontrol sağlamaya yetmemesi.
Suudi Arabistan'ın hava saldırıları ve askeri desteği, hükümet güçlerinin ilerlemesine yardımcı olabilse de ele geçirilen bölgelerin korunması için düzenli birliklere, güvenilir yerel müttefiklere ve sürdürülebilir lojistik hatlara ihtiyaç duyuluyor.
Stimson Center'ın değerlendirmesinde de Suudi Arabistan'ın askeri üstünlüğüne rağmen Husileri yenilgiye uğratamamasının temel nedenleri arasında karşı cephedeki siyasi ve askeri parçalanmışlık gösteriliyor.
Kuruma göre hükümet güçlerinin farklı hedefler doğrultusunda hareket etmesi, Suudi hava desteğinin sahada kalıcı sonuç üretmesini zorlaştırıyor.
Ülkenin petrol gelirleri ve ekonomik kaynakları üzerindeki kontrolün parçalı olması da hükümet güçlerinin finansmanını ve askerlerin düzenli maaş almasını olumsuz etkiliyor. Bu durum, askeri kapasitenin sürdürülebilirliğini zayıflatıyor.
Husiler ise daha düşük maliyetli insansız hava araçları ve füze sistemleriyle Suudi Arabistan'ın askeri ve ekonomik altyapısını tehdit edebiliyor. Böylece Riyad, kendisinden çok daha sınırlı kaynaklara sahip bir silahlı hareket karşısında yüksek maliyetli savunma tedbirleri almak zorunda kalıyor.
Babülmendep ve Aden: Savaşın yeni merkezi
Son gelişmeler, Yemen'deki savaşın ağırlık merkezinin yeniden ülkenin güneybatısına kaydığını gösteriyor.
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan stratejik bir geçiş noktası. Dünya deniz ticareti ve enerji taşımacılığı açısından büyük önem taşıyan bu güzergâh üzerindeki askeri kontrol, yalnızca Yemen'deki güç dengelerini değil, bölgesel ve uluslararası ticareti de doğrudan etkiliyor.
Husilerin Babülmendep çevresindeki kıyı ve kara mevzilerinde yeniden üstünlük sağlaması, örgütün Kızıldeniz üzerindeki baskı kapasitesini artırabilir. Ancak bu durum, boğazın tamamının Husilerin kontrolüne geçtiği veya deniz trafiğinin bütünüyle örgütün denetimine girdiği anlamına gelmiyor.
Bölgedeki bir diğer önemli nokta ise Taiz. Husilerin Taiz çevresindeki ilerleyişi ve kentin üzerindeki kuşatmayı sıkılaştırması, hükümet güçlerinin Babülmendep çevresindeki birliklerini savunmasını zorlaştırdı.
Al Jazeera'ya konuşan askeri uzmanlar, Taiz, Babülmendep ve Aden arasındaki güzergâhların kontrolünün savaşın bundan sonraki aşamasında belirleyici olabileceğine dikkat çekiyor.
Husiler savaşı durdurmak için Suudi Arabistan'dan 51 milyar dolar ve siyasi tanınma istedi
Hükümet güçlerinin Babülmendep'ten çekilerek Aden'i savunmaya yönelmesi de bu askeri tablonun bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Ancak Husilerin Aden'e yaklaşması, kentin kısa süre içinde düşeceği anlamına gelmiyor. Aden'in savunması için yeni birliklerin konuşlandırılması ve hükümet güçlerinin yeniden örgütlenmesi mümkün.
Buna karşılık kent çevresindeki yolların ve ikmal hatlarının baskı altına alınması, hükümetin askeri ve siyasi konumunu daha da zayıflatabilir.
Savaşın geleceği: Yeni bir karşı taarruz mu, müzakere mi?
Suudi Arabistan'ın önündeki seçenekler giderek daralıyor. Riyad, bir yandan Türkiye, Pakistan ve Suriye gibi müttefiklerinin savunma ve askeri desteğinden yararlanarak hükümet güçlerini yeniden yapılandırmaya çalışırken diğer yandan Husilerin Suudi topraklarına ve kritik altyapıya yönelik saldırılarını engellemek zorunda.
Ancak yeni bir askeri operasyonun başarıya ulaşabilmesi için öncelikle hükümet cephesindeki farklı grupların ortak bir komuta yapısı altında hareket etmesi gerekiyor. Aksi takdirde daha fazla silah ve askeri ekipman sağlanması, sahadaki temel sorunları çözmeye yetmeyebilir.
Husilerin mevcut kazanımlarını koruması halinde Aden ve Lahic çevresindeki baskıyı artırması, Taiz üzerindeki kuşatmayı sürdürmesi ve Babülmendep çevresindeki askeri varlığını güçlendirmesi beklenebilir. Böyle bir senaryo, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki nüfuzunu daha da zayıflatırken Husilere müzakerelerde daha güçlü bir konum sağlayabilir.
Diğer taraftan Suudi Arabistan'ın yeni bir karşı taarruz başlatması da ihtimal dahilinde. Ancak bu seçeneğin başarılı olabilmesi, yalnızca hava desteğine değil, sahada koordineli hareket edebilen ve ele geçirilen bölgeleri kontrol altında tutabilecek yerel güçlerin oluşturulmasına bağlı.
Diplomatik çözüm seçeneği de tamamen ortadan kalkmış değil. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 12 Kasım'da Yemen'e ilişkin yaptırımları bir yıl daha uzatırken taraflara askeri tırmanıştan kaçınma ve anlaşmazlıkları müzakere yoluyla çözme çağrısı yaptı. Konsey ayrıca Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını ve ticari gemilere yönelik tehditlerini kınadı.
Bununla birlikte sahadaki son gelişmeler, 2022'den bu yana büyük ölçüde korunan görece sakin dönemin sona erdiğini ve Yemen'de daha geniş çaplı bir çatışma ihtimalinin güçlendiğini gösteriyor.
Suudi Arabistan açısından temel mesele artık yalnızca Husilerin ilerleyişini durdurmak değil, Yemen'de uzun vadede ayakta kalabilecek siyasi ve askeri bir yapı oluşturmak.
Husiler karşısındaki güçlerin ortak bir strateji geliştirememesi halinde dışarıdan sağlanacak askeri desteğin tek başına savaşın seyrini değiştirmesi zor görünüyor.
Kaynak: Mepa News

