1. BİYOGRAFİ

  2. İran'ın yeni cumhurbaşkanı İbrahim Reisi kimdir?
İran'ın yeni cumhurbaşkanı İbrahim Reisi kimdir?
Mepa News | Haber Merkezi
A+A-

İbrahim Reisi "sert muhafazakar" olarak bilinen İranlı hukukçu ve 18 Haziran 2021 İran cumhurbaşkanlığı seçimiyla göreve helen İran cumhurbaşkanıdır.

Doğumu, ailesi ve eğitimi

İbrahim Reisi 14 Aralık 1960'ta İran'da Meşhed şehrine bağlı Noğan ilçesinde Fars ve molla sınıfından bir ailede doğdu. 5 yaşındayken babası öldü.

1976'da Kum Havzası'nda dini eğitime başladı. İlerleyen yıllarda İran Devrimi'ne katıldı. 

ebrahim-raisi-young-2.jpg

İbrahim Reisi, 1980

Savcılık görevleri

İbrahim Reisi henüz eğitim sürecinde ciddi bir ilerleme kaydetmeden "devrime bağlılığın bilgiden önemli olduğu ve kadrolardaki açık" gerekçesiyle henüz 20 yaşındayken 1981'de Karaj şehrine, ardından Hemedan şehrine savcı olarak atandı.

1985'te başkent Tahran'ın savcı yardımcısı oldu. 1988'de yetkileri artırıldı.

"1988 Kıyımı"nda İbrahim Reisi'nin rolü

İbrahim Reisi'nin 1988'de İran'da binlerce siyasi mahkumun topluca idam edildiği ünlü "1988 Kıyımı"nda önemli rol aldığı belirtilmektedir.

Reisi'nin hakkında birçok önemli isim suçlamalarda bulunmuştur. Bunlar arasında, başlangıçta Humeyni'nin halefi olarak açıklanan, ardından çeşitli itirazları üzerine Mart 1989'da Humeyni tarafından azledilip rejim muhalifi olan Ayetullah Hüseyin Ali Muntazari (1922-2009) yer almaktadır.

Muntazari Reisi'yi Murtaza Eşraki, Hüseyin Ali Nayeri, Mustafa Pürmuhammedi ile birlikte "katliamı yöneten 4 elebaşından biri" olarak zikretmekte ve suçlamaktaydı.

"1988 Kıyımı"nda İran hapishanelerinde topluca idam edilen siyasi mahkumların sayısına dair tahminler 3.800 ile 20.000 arasında değişmektedir.

Reisi'nin yükselişi

1989'da Humeyni'nin ölümüyle Hamaney dini lider, İbrahim Reisi de Tahran savcısı oldu. 1994'te Reisi İran yargısını denetleme makamı olan Umumi Teftiş Konseyi'nin başı görevine getirildi. 2004'te ise yine kademe olarak yükselerek dönemin İran Anayasa Mahkemesi Başkanı Mahmud Şahrudi'nin (1948-2018) yardımcısı oldu. 

2009'da Anayasa Mahkemesi Başkanı olan Sadık Laricani (1961-) İbrahim Reisi'yi yardımcılığında tuttu. Fakat anlaşmazlıkları üzerine 2014'te Laricani Reisi'yi bu görevinden azlatti. Reisi azlinin ardından hukuk alanında başka görevlerde bulundu.

Tüm bu görevleri esnasında İbrahim Reisi, dini lider Hamaney'e bağlı, reformculuk karşıtı sıkı bir muhafazakar, güvenlikçi, sert bir profil çizdi.

2017 cumhurbaşkanlığı seçimi ve yenilgisi

19 Mayıs 2017 cumhurbaşkanlığı seçiminde İbrahim Reisi aday oldu.

Adaylığı aday eleme konseyince kabul edildi. Mevcut cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'ye karşı yarışan İbrahim Reisi seçimi kaybetti. Ruhani % 57,1 oy alırken Reisi %38,3 oyda kaldı. Reisi'nin daha muhafazakar bölgelerde seçimi önde tamamlaması dikkat çekti.

iranian-presidential-election-2017-by-province-svg.png

2017 İran cumhurbaşkanlığı seçiminde Ruhani (mor) ve Reisi'nin (yeşil) seçimi kazandığı eyaletler

Reisi Anayasa Mahkemesi Başkanı oluyor

2019'da Reisi, Hamaney tarafından cumhurbaşkanı Ruhani'nin arzusu hilafına İran'da en önemli makamlardan biri olarak görülen Anayasa Mahkemesi başkanlığına atandı. Mahmud Şahrudi gibi güçlü alternatiflerin ölmesi nedeniyle Reisi'nin Hamaney'in ölümünün ardından ülkenin dini lideri olacağı konuşulmaya başlandı.

2021 İran cumhurbaşkanlığı seçimi

Beklenildiği üzere İbrahim Reisi 18 Haziran 2021 İran cumhurbaşkanlığı seçiminde aday oldu ve adaylığı aday eleme konseyince kabul edildi. Hamaney'e bağlı aday eleme konseyinin reformcu ve Ali Laricani, Mahmud Ahmedinejad gibi ünlü adayları elemesiyle Hamaney'in Reisi'nin cumhurbaşkanı olmasını istediği belirtilmekteydi. Kendisine yakın aday bulamayan seçmenin sandığa gitmemesiyle seçime rekor düşüklükte bir katılımla İbrahim Reisi ilk turda cumhurbaşkanı seçildi.

Reisi'yi neler bekliyor?

Ağustos 2021'de cumhurbaşkanlığına başlayacak olan İbrahim Reisi'yi ciddi sorunlar bekliyor. İran'a yaptırımların kaldırılmasına yönelik müzakerelerin pragmatist bir isim olan Ruhani'nin yerini alacak "sert muhafazakar" Reisi ve hükümetince nasıl yürütüleceği merakla beklenen bir konu.

Bununla beraber İran'da özellikle dış politika ve güvenliğe gerçekte Hamaney'in güvenlik konseyinin baktığı bilindiğinden sertleşme yönünde bir tavır değişikliği olmayabileceği de konuşuluyor. Bununla birlikte Hamaney'in Reisi'nin seçilmesini destekleyerek politika değişikliği sinyali vermiş olabileceği de belirtiliyor.

Yaptırımların etkilerinden öte seçime katılan tüm adaylar da dahil herkesin kötü yönetildiğinde birleştiği İran ekonomisinin Reisi döneminde nasıl yönetileceği de henüz kestirilemiyor.

Diğer adaylar, Reisi'yi ekonomiden hiç anlamamakla suçlamış ve seçilmesi durumunda İran'daki krizin derinleşeceği uyarısında bulunmuşlardı.

Reisi geleceğin İran dini lideri mi?

2019'da Anayasa Mahkemesi Başkanı olduğundan itibaren Reisi'nin Hamaney'in Velayeti Fakih makamında, dini liderlikte halefi olacağı belirtiliyordu.

Reisi'nin cumhurbaşkanlığı ile bu iddia daha da pekişmiş oldu. 82 yaşında olan ve sağlık sorunları olduğu bilinen Hamaney'in ölümü durumunda Reisi'nin şu an dini lider olmaya en yakın isim olduğu belirtiliyor.

Bununla beraber dini lider Ali Hamaney'in oğlu Mücteba Hamaney'i (1969-) yerine dini lider yapmak istediği de iddia ediliyor.

Kaynak: Mepa News

uygulamabanner.jpg

HABERE YORUM KAT

UYARI: Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Mepa News, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Her bir yorum 600 karakterle (boşluklu) sınırlıdır.
1 Yorum
İlgili Haberler